LANDSRÉTTUR Dómur föstudaginn 13. maí 2022. Mál nr. 161/2021 : Anna Kristín Pétursdóttir ( Þórður Heimir Sveinsson lögmaður ) gegn íslenska ríki nu ( Eiríkur Áki Eggertsson lögmaður) Lykilorð Skuldabréf. Lánssamningur. Verðtrygging. Útdráttur Í málinu var deilt um útreikning á verðbótum vegna verðtryggðs húsnæðisláns sem A gaf út til Í 22. janúar 2009. A hélt því fram að rangri reikningsaðferð hefði verið beitt við útreikning verðbóta verðtryggða lánsins og taldi að önnur aðferð hefði verið réttari með vísan til orðalags 2. mgr. 4. gr. reglna Seðlabanka Íslands nr. 492/2001 um verðtryggingu sparifjár og lánsfjár. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna kom fram að sú aðferð sem Í hefði beitt við útreikninga lánsins grein di sig ekki frá því sem almennt hefði tíðkast í framkvæmd. Með skírskotun til dóms Hæstaréttar í máli nr. 243/2015 taldist staðfest að fyrirmæli Seðlabanka Íslands um verðtryggingu hefðu frá upphafi þeirrar lántöku sem um ræddi tekið mið af þeirri aðferð a ð höfuðstóll skuldar breyttist með verðlagsþróun og að afborganir og vextir reiknuðust af verðbættum höfuðstól. Hefði A ekki sýnt fram á að Í hefði notað reikningsaðferðir sem færu í bága við gildandi reglur eða almenna framkvæmd á sama tímabili. Þá var þv í hafnað að verðtryggingarskilmála veðbréfsins yrði vikið til hliðar með vísan til 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga þar sem hann varð ekki talinn ósanngjarn gagnvart A. Var Í því sýknað af öllum kröfum A. Dómur Landsré ttar Mál þetta dæma landsréttardómararnir Aðalsteinn E. Jónasson og Kristbjörg Stephensen og Hreggviður Ingason, hagfræðingur og fjármálastærðfræðingur. Málsmeðferð og dómkröfur aðila 1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 12. mars 2021 . Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 22. febrúar 2021 í málinu nr. E - 3546/2020 . 2 Áfrýjandi krefst þess að viðurkennt verði með dómi að staða verðbóta vegna húsnæðisláns nr. 4503408, sem áfrýjandi gaf út til stefnda 22. janúar 2009, hafi 1. desember 201 9 numið 12.512 krónum eftir greiðslu á þeim gjalddaga veðbréfsins. 2 Jafnframt að viðurkennt verði með dómi að eftirstöðvar áfallinna verðbóta vegna húsnæðisláns nr. 4503408, sem áfrýjandi gaf út til stefnda 22. janúar 2009, hafi 1. desember 2019 numið 1.210 .270 krónum eftir greiðslu á þeim gjalddaga veðbréfsins. breytingum í samræmi við breytinga r á vísitölu neysluverðs frá grunnvísitölu þann veg að; Skuldin tekur breytingum í samræmi við breytingar á vísitölu neysluverðs frá grunnvísitölu skuldabréfsins til fyrsta gjalddaga og síðan í hlutfalli héraði og fyrir Landsrétti. 3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti. Niðurstaða 4 Með vísan ti l forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur. 5 Rétt er að málskostnaður fyrir Landsrétti falli niður. Dómsorð: Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður. Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður. Dómur Héraðsdóms Reykjavíkur 22. febrúar 2021 Mál þetta var höfðað 2. júní 2020 og dómtekið 26. janúar sl. Stefnandi krefst þess að viðurkennt verði með dómi að staða verðbóta vegna húsnæðisláns nr. 4503408, sem stefnandi gaf út til stefnda 22. janúar 2009, hafi hinn 1. desember 2019, numið 12.512 krónum eftir greiðslu á þeim gjalddaga veðbréfsins. Jafnframt er þess krafist að viðurkennt verði með dómi að eftirstöðvar áfallinna verðbóta vegna húsnæðisláns nr. 4503408, sem stefnandi gaf út til stefnda 22. janúar 2009, hafi hinn 1. desember 2019 numið 1.210 .270 krónum eftir greiðslu á þeim gjalddaga veðbréfsins. Enn fremur er þess krafist að öðrum málslið skilmála 2, á bakhlið veðskuldabréfs breytingum í samræmi við breytingar á vísitölu neysluverðs frá grunnvísitölu skuldabréfsins til gildandi við breytingar á vísitölu neysluverðs frá grunnvísitölu skuldabréfsins til fyrsta gjalddaga og síðan í hlutfalli við breytingar á vísitölunni milli gjalddaga. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnda eins og málið væri ekki gjafsóknarmál. Stefndi krefst sýknu og málskostnaðar úr hendi stefnanda. I. Ágrein ingur málsaðila snýst um það hvort stefndi teljist á lánstímanum hafa staðið réttilega að útreikningi hverrar innheimtrar greiðslu hvað varðar verðtryggingarþátt skuldabréfsins sem skírskotað er til í dómkröfum stefnanda. Stefnandi heldur því fram að ekki hafi verið gætt réttra aðferða við útreikning verðbóta á láninu og vísar í því efni til 2. mgr. 4. gr. reglna Seðlabanka Íslands um verðtryggingu sparifjár og lánsfjár nr. 492/2001, þar sem fram kemur að í tilviki verðtryggðra útlána breytist höfuðstóll lá ns í 3 hlutfalli við breytingar á vísitölu neysluverðs frá grunnvísitölu til fyrsta gjalddaga og síðan í hlutfalli við breytingar á vísitölunni milli gjalddaga. Með vísan til þeirrar reiknireglu sem stefnandi telur að felist í ákvæðinu krefst stefnandi þess að verðtryggingarskilmála skuldabréfsins verði vikið til hliðar og/eða honum breytt með nánar greindum hætti. Á sama grundvelli krefst stefnandi einnig viðurkenningar á því að staða verðbóta og eftirstöðvar áfallinna verðbóta vegna lánsins hafi numið tilte kinni fjárhæð 1. desember 2019 eftir greiðslu á þeim gjalddaga. Við aðalmeðferð málsins kom stefnandi fyrir dóminn og gaf skýrslu. Við sama tækifæri gaf vitnaskýrslu Sigurður Geirsson, sérfræðingur á lánasviði Húsnæðis - og mannvirkjastofnunar. II. Af hál fu stefnanda er vísað til þess að sömu röksemdir eigi við um fyrstu og aðra dómkröfu stefnanda þar sem þær séu af sama meiði, og gildi því sömu málsástæður um þær kröfur. Stefnandi byggir í fyrsta lagi viðurkenningarkröfur sínar á því að Íbúðalánasjóði haf i borið að fara eftir þeirri aðferð við útreikning á breytingum á höfuðstól lánsins í hlutfalli við breytingar á vísitölu neysluverðs sem lýst var í þágildandi reglu 2. mgr. 4. gr. reglna nr. 492/2001, um verðtryggingu sparifjár og lánsfjár, sem tók gildi Reglur nr. 492/2001 hafi haft stoð í 2. mgr. 15. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, þar sem segir að Seðlabankinn setji nánari reglur um verðtryggingu sparifjár og l ánsfjár. Þessu til staðfestingar komi fram í dómi Hæstaréttar í máli nr. 243/2015 að 2. mgr. 4. gr. reglna nr. 492/2001 hafi gilt um útreikning verðtryggðra lána. Byggist því viðurkenningarkröfur stefnanda á þeirri reiknireglu verðbóta sem fram komi í 2. m gr. 4. gr. reglnanna, þar sem segir: Höfuðstóll láns breytist í hlutfalli við breytingar á vísitölu neysluverðs frá grunnvísitölu til fyrsta gjalddaga og síðan í hlutfalli við breytingar á vísitölunni milli gjalddaga. Skal höfuðstóll láns breytast á hverjum gjalddaga, áður en vextir og afborgun eru reiknuð út. Í öðru lagi, byggir stefnandi viðurkenningarkröfur sínar á því að fyrir liggi að engar undanþágur hafi verið veittar frá framangreindri reglu 2. mgr. 4. gr. reglna nr. 492/2001, sbr. nánar tilv ísuð svör Seðlabanka Íslands og Íbúðalánasjóðs. Ekki sé því hægt að byggja útreikning verðbóta á annarri reikniaðferð en fram komi í reglu 2. mgr. 4. gr., þótt sú reikniaðferð hafi að mati Íbúðalánasjóðs verið flóknari sem þó liggi ekki sannanir fyrir og b reyti engu fyrir mál þetta. Í þriðja lagi, byggir stefnandi á því að ef beita hefði átt annarri reikniaðferð en þeirri sem fram kemur í orðalagi 2. mgr. 4. gr. reglna nr. 492/2001 við útreikning verðbóta, þá hefði sú aðferð þurft að koma fram í reglu 2. mgr. 4. gr. reglnanna eða annarri heimild en svo hafi ekki verið og hvergi sé að finna heimild fyrir annarri reglu eða aðferð en þeirri sem fram komi í orðalagi 2. mgr. 4. gr. reglnanna, er eigi við um lán stefnanda. Nefnir stefnandi þá aðferð sem hún seg lögmætum hætti hefði þurft að breyta orðalagi 2. mgr. 4. gr. reglnanna í samræmi við það og heimila aðra nægjanlegt af hálfu Seðlabanka Íslands og Íbúðalánasjóðs að fullyrða, eins og getið er um í málavöxtum, mræmi við reglu 2. mgr. 4. gr., án raunhæfrar sönnunar, m.a. með vísun til láns stefnanda og útreiknings á því. kveðst hafa sýnt fram á allt annað með útreikningum sínum. Þrátt fyrir framangreint hafi Íbúðalánasjóður, á sína ábyrgð, reiknað út verðbætur lánsins í andstöðu við framangreinda reglu 2. mgr. 4. gr., sem hann hafi viðurkennt með þeirri röksemd að aðferð irnar séu jafngildar, þannig að sjóðurinn hafi notað grunnvísitölu lánsins, 327,9 sem deilistofn á öllum gjalddögum þess fram til þessa, sem ekki sé í samræmi við reglu 2. mgr. 4. gr. reglnanna, og með því hafi áfallnar verðbætur lánsins og staða verðbóta orðið hærri vegna þeirrar útreikningsaðferðar sem nú sé gerð krafa um í dómkröfum að verði breytt. Þessi nálgun eða úrvinnsla geti ekki verið jafngild þegar 4 vísitalan til útreiknings á gjalddaga 1. desember 2019 hafi hækkað úr því að vera 327,9 í 470,5 eða um rúm 43% á tímabilinu til vísitölu nóvembermánaðar 2019 og því langt frá jafngilt enda hagstæðara að nota sem deilistofn nýjustu vísitöluna þar sem hún sé hærri en grunnvísitalan. Af framangreindu leiði að engin heimild hafi verið í lögum eða reglum til að nota grunnvístölu lánsins oftar en einu sinni við útreikning verðbóta af láninu nema á fyrsta gjalddaga þess og því hafi Íbúðalánasjóði verið óheimilt að nota aðra aðferð og breyti svar Seðlabanka Íslands engu, því eftir sem áður hafi verið farið á svi g við 2. mgr. 4 gr. reglna nr. 492/2001. Eftir fyrsta gjalddaga lánsins, 1. mars 2009, hafi átt að skipta grunnvísitölunni út sem deilistofni og fyrir næsta gjalddaga á eftir, 1. apríl 2009, hafi átt að nota gildandi vísitölu á gjalddaganum á undan, 1. m Í fjórða lagi byggir stefnandi á því sem fram kemur í 1. mgr. 14. gr. laga nr. 38/2001, að vísitala sem reiknuð er og birt í tilteknum mánuði gildi um verðtryggingu lánsfjár frá fyrsta degi þarnæsta mánaðar. Af því leiði að með auðveldum hætti sé hægt að reikna breytingu vísitölu á hverjum gjalddaga milli gjalddaga. Þessi framsetning lánskostnaðar eigi sér beina og eðlilega sto ð í þeim reglum sem gilt hafi að lögum um áhrif vísitölu neysluverðs á verðtryggðar skuldbindingar, sbr. einkum 1. mgr. 14. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sem síðar var breytt með 1. gr. laga nr. 51/2007. Þar hafi upphaflega verið mælt fyr ir um að vísitala sem reiknuð er og birt í tilteknum mánuði skuli gilda um verðtryggingu sparifjár og lánsfjár næsta mánuð á eftir, en með síðari lögunum hafi bilið verið lengt um mánuð, þannig að útreikningur verðbólgunnar (verðbóta) gildi frá og með fyrs ta degi þarnæsta mánaðar. Þegar stefnandi tók lán sitt hjá Íbúðalánasjóði 22. janúar 2009 hafi því mátt rekja vísitölu þess mánaðar, sem varð grunnvísitala lánsins, til vísitölustigsins í nóvember 2008 og vísitala janúar 2009 hafi gilt fyrir fyrsta gjaldda ga þess 1. mars 2009. Í fimmta lagi byggir stefnandi á svari Seðlabanka Íslands 7. júlí 2016 þar sem fram komi staðfesting á aðferðafræði útreiknings verðbóta láns hennar eftir reglu 2. mgr. 4. gr. reglna nr. 491/2001, samkvæmt því sem stefnandi nefnir Í svari bankans komi fram að skilja beri spurningu stefnanda sem svo að þar sé spurt um það hvernig staðið sé að uppfærslu fjárhæðanna. Það sé gert þannig að fjárhæð breytist í sama hlutfalli og nemi breytingu vísitölu neysluve rðs frá gildi hennar þegar lánið var veitt, og sé vísað í það upphafsgildi sem grunnvísitölu lánsins. Hafi grunnvísitalan gildið p0, vísitalan á fyrsta gjalddaga hafi gildið p1, og þannig koll af kolli, þá megi uppfæra fjárhæðir á t.d. þriðja gjalddaga með eftirfarandi hætti, til samræmis við það sem lýst sé í reglunum: Áður en aðrir útreikningar séu gerðir sé höfuðstóll uppfærður með því að flytja hann fyrst á verðlag á gjalddaga 1, síðan af verðlagi fyrsta gjalddaga á verðlag annars og að lokum af verðlag i annars gjalddaga á þriðja, þ.e.a.s. að höfuðstóllinn sé margfaldaður með hlutföllunum (p1/p0) (p2/p1) (p3/p2). Framangreind lýsing eigi við um svonefnda milligjalddagaaðferð Telur stefnandi það ekki samræmast eftirfarandi lýsingu í sama svarbréfi ban kans: Þetta er jafngilt því að uppfæra upphaflegan höfuðstól á verðlag þriðju afborgunar með því að margfalda hann með hlutfallinu (p3/p0), þ.e. með breytingu vísitölunnar frá grunnvísitölu. Það er því sama aðferð og lýst er í reglunum . Stefnandi telur að með framangreindu svari fullyrði Seðlabanki Íslands, án þess að sýna fram á það með annars vegar að reikna lánið samkvæmt orðalagi 2. mgr. 4. gr. öllum gjalddögum þess sem deilistofn. Þessu sé stefnandi ósammála og telji það ekki standast. Stefnandi bygg ir á því að hér sé grundvallarmunur á og að aðferðirnar séu ekki jafngildar og að ekki sé um sömu aðferð að ræða og lýst sé í reglunum. Þessari fimmtu málsástæðu sinni til stuðnings vísar stefnandi einnig til svars frá Íbúðalánasjóði 21. mars 2019, vegna b réfs stefnanda dags. 31. desember 2018, þar sem spurt var: 5 Hvers vegna er alltaf notast við grunnvísitölu lánanna þegar að breytingar á vísitölunni b) Eru til einhverjar heimildir eins og ákvörðun Úrskurðarnefndar um verðtryggð lán eð a Fjármálaeftirlitsins eða aðrar heimildir sem staðfesta að nota eigi grunnvísitölu lánanna út c) Hefur verið gefin út sérstök undanþága frá 4. gr. reglna Seðlabanka Íslands nr. 492/2001 sem veitir heimild til að nota grunnvísitölu lánann Í svari Íbúðalánasjóðs við spurningu a) hafi verið um samhljóða svar að ræða og í áðurgreindu svari til vísitölu greiðsluda gs eða hvort hvort reiknað er frá grunnvísitölu til fyrsta gjalddaga, síðar frá fyrsta gjalddaga að næsta gjalddaga o.s.frv. til reikningsdags. Báðar aðferðirnar gefa nákvæmlega sömu áföllnu Í svari Íbúðalánasjóðs hafi jafnfra mt komið fram að útreikningur verðtryggðra lána væri með sama móti hjá Íbúðalánasjóði og öðrum lánastofnunum hér á landi og framkvæmdur með sömu aðferðum. Jafnframt hafi komið fram í svarinu að þessi aðferð við útreikning verðtryggðra lána væri í takti við reglur Seðlabankans, sem stefnandi telji ekki vera rétt. Þá megi ráða af svarinu að ástæða þess að notuð sé sú aðferð að reikna út frá grunnvísitölunni í stað þess að reikna lánið upp á hverjum gjalddaga frá grunni með vísitölu hverju sinni sé sú að þeir útreikningar yrðu flóknari. Svarið hafi einnig staðfest að ekki skipti máli hvor leiðin sé notuð til útreiknings þar sem þær gefi báðar sömu niðurstöðu. Þessu sé stefnandi ósammála. Þá sé í svarinu vísað til greinar Eiríks Guðnasonar, fyrrum seðlabankastjóra, í Fjármálatíðindum 1983, en stefnandi telji Íbúðalánasjóð misskilja niðurstöður Eiríks. Í grein Eiríks sé að finna töflu þar sem í fyrsta hlutanum séu talin upp táknin yfir hverj a breytu eða hvert atriði sem nota eigi til að reikna út afborgunina. Í öðrum hlutanum sé skilgreint hvað þurfi að reikna og byggt á stærðunum sem taldar séu upp í fyrsta hlutanum. Í þriðja hlutanum séu settar fram jöfnurnar sem breyturnar/stærðirnar stand i fyrir. Einungis á einum stað komi fram að höfundur noti grunnvísitöluna (GV) sem deilistofn í dæmi 4. Í dæmi 4 sé grunnvísitölunni deilt í upphaflegan fjölda afborgana (N) en ekki í margfeldið af vísitölu næsta gjalddaga (SV) og höfuðstól (E1). Í jöfn u 3, þá reikni Eiríkur út verðbæturnar á sama hátt og fram komi í 2. mgr. 4. gr. reglnanna, þ.e. E0 = E1 * SV/IV (eftirstöðvar af höfuðstól (E1) * vísitalan á næsta gjalddaga (SV) / deilt í með vísitölu á síðasta gjalddaga (IV). Síðan segi í grein Eiríks sem orðið hafi að texta 2. mgr. 4. gr. reglna nr. 492/2001. Af svörum Seð labanka Íslands og Íbúðalánasjóðs að dæma sé viðurkennd tilvist reikniaðferðar 2. mgr. 4. gr. reglna nr. 492/2001, en ekki sé farið eftir henni nema að hluta til, þar sem fullyrt sé að unni séu jafngildar. Stefnandi telji framangreind svör ekki standast en þau einfaldi þó mál þetta að því leyti að enginn ágreiningur sé um Beri því að taka viðurkenningarkröfur stefnanda ti l greina. Stefnandi skorar á stefnda að sýna fram á með útreikningum á láni stefnanda að báðar aðferðirnar vaxtakostnaðar. Útreikning verðbóta í dómkröfum 1 og 2, bæði er varðar stefnanda og stefnda, skýrir stefnandi með eftirfarandi hætti: Fyrstu dómkröfu sína kveðst stefnandi byggja á skýru orðalagi 2. mgr. 4. gr. reglna nr. 492/2001, þ.e. 6 jafngildur eins og s tefndi haldi fram eða að ekki skipti máli hvorri aðferðinni sé beitt við útreikning á stöðu verðbóta lánsins. Stefnandi byggir á því að staða dómkröfu 1, hjá stefnanda eftir greiðslu gjalddagans 1. desember 2019 sé 12.512 krónur (3.475.340 3.462.828), en hjá stefnda sé staðan 1.523.897 krónur (4.986.725 3.462.828), en af stöðu verðbóta sé reiknuð afborgun verðbóta og vextir af verðbótum. Stefnandi vísar til þess að í kröfu hennar um stöðu verðbóta í dómkröfu 1, eftir greiðslu gjalddagans 1. desember 2019, sé í útreikningi farið eftir reiknireglu 2. mgr. 4. gr. reglna nr. 492/2001, þ.e. staða höfuðstóls eftir afborgun af nafnverði 3.462.828 krónur x 472,2 (vísitala gjalddagans 1.12.2019) deilt með vísitölu 470,5 (gjalddagans 1.11.2019) = kr. 3.475.340 3.462.828 = kr. 12.512. Hins vegar sé staða verðbóta hjá Íbúðalánasjóði eftir greiðslu gjalddagans 1. desember 2019, 1.523.898 krónur. Hér muni því 1.511.386 krónum (1.523.898 12.512) þar sem staða Íbúðalánasjóðs sé hærri og valdi það miklu misræmi og Samkvæmt skýru orðalagi 2. mgr. 4. gr . reglna nr. 492/2001, sem stefnandi hafi farið eftir við 1. desember 2019 og sé það því ekki jafngilt. Beri því að taka kröfu stefnanda til greina . Hvað viðvíkur annarri dómkröfu stefnanda vísar stefnandi til þess að eftir að stefnandi hafi reiknað lánið samkvæmt framangreindri 2. mgr. 4. gr. reglna 492/2001, til útreiknings verðbóta, hafi niðurstaða útreikningsins verið sú að áfallnar eða uppsafnað ar verðbætur á hverjum gjalddaga hafi numið samtals kr. 1.210.270. - eftir greiðslu gjalddagans 1. desember 2019. Í framangreindri 2. mgr. 4. gr. reglnanna sé gengið út frá því að grunnvísitala lánsins, 327,9, gildi sem deilistofn vísitölu neysluverðs v egna útreiknings verðbóta frá töku lánsins til fyrsta gjalddaga þess 1. mars 2009 (vísitala til verðtryggingar í marsmánuði 334,8) þannig að útreikningurinn til að finna út verðbætur lánsins 1. mars 2009 sé eftirfarandi: Höfuðstóll x 334,8 deilt með 327,9 = X, mínus höfuðstóll, Til að finna verðbætur lánsins næsta gjalddaga á eftir, þ.e. 1. apríl 2009 skv. 2. mgr. 4. gr., þá eigi að reikna vísitölu neysluverðs í hlutfalli við breytingar á vísitölunni milli gjalddaga (milligjalddagaaðferðin), þ.e. á milli gjalddagans 1. mars 2009 (vísitala 334,8) og gjalddagans 1. apríl 2009 (vísitala 336,5), þannig: Höfuðstóll x 336,5 deilt m eð 334,8 = X, mínus höfuðstóll = verðbætur, mínus afborgun verðbóta (verðbætur til greiðslu) = verðbætur gjalddagans. Samkvæmt útreikningi stefnanda séu áfallnar verðbætur eftir greiðslu gjalddagans 1. desember 2019 kr. 1.210.270, en samkvæmt greiðslusögu Íbúðalánasjóðs kr. 1.523.898 (4.986.725 3.462.828) sem komi einnig fram á greiðsluseðli Íbúðalánasjóðs, eftir greiðslu gjalddagans 1. desember 2019. Hér muni því 313.628 krónum (1.523.898 1.210.270), en áfallnar verðbætur séu samanlagðar verðbætur eft ir greiðslu hvers gjalddaga fram til greiðslu gjalddagans 1. desember 2019. Oftast hækki vísitalan á milli gjalddaga en þó komi fyrir að hún lækki þannig að lækkun verði á stöðu verðbótanna eftir greiðslu slíks gjalddaga. Útreikningur stefnda á verðbótum grunnvísitölu lánsins 327,9 sem deilistofn, valdi því hins vegar að verðbætur komi aldrei til lækkunar því að vísitalan sem deilistofn hækki aldrei úr 327,9 heldur standi alltaf í stað stefnanda í óha g. Stefnandi kveðst reikna dómkröfu 2 út eins og Íbúðalánasjóður geri, nema að stefnandi skipti út deilistofninum, þ.e. að í stað þess að nota alltaf grunnvísitölu skuldabréfsins noti hún vísitölu gjalddagans á undan nýjum gjalddaga. Samkvæmt greiðsluyfi desember 2019 kr. 1.523.898 (4.986.725 greiðslu samkvæmt greiðsluseðli fyrir 1. desember 2019. Grunnforsendur stefnanda a ð baki útreikningum dómkröfu 2 segir stefnandi vera þessar: 7 Lánsfjárhæð 5.353.055 krónur, lán útgefið 22. janúar 2009, grunnvísitala 327,9. Bent er á að Íbúðalánasjóður og stefnandi fái sömu niðurstöðu út vegna fyrsta gjalddaga lánsins þann 1. mars 2009, sbr. hér að neðan, en hann sé reiknaður út samkvæmt orðalagi 2. mgr. 4. gr. reglna nr. 492/2001. Gjalddagi 1. mars 2009. Lánið reiknist þannig að höfuðstóll þess breytist í hlutfalli við breytingar á vísitölu neysluverðs frá grunnvísitölu til fyrsta gjalddaga (1. mars 2009), þannig: kr. 5.353.055 x 334,8 (vísitala marsmánaðar 2009), deilt með grunnvísitölu 327,9 = kr. 5.465. 699 kr. 5.353.055 = kr. 112.644 í verðbætur en frá þeim kr. 3.600 frá höfuðstól kr. 5.353.055 = eftirstöðvar nafnverðs eftir greiðslu kr. 5.349.455 + 112.569 = greiðslustaða eftir greiðslu kr. 5.462.024., allt samkvæmt greiðsluyfirliti gjalddagans hjá stefnda. Á greiðsluseðli stefnda, sbr. framlagt yfirlit 16. desember 2019, sé ekki sýnt fram á hvernig rnig hún dragist frá reiknuðum verðbótum fyrir greiðslu kr. 112.644 sem þó virðist vera dregnar frá því staðan á verðbótunum á greiðsluseðli eftir greiðslu sé skráð kr. 112.569 (112.644 112.568(9) = 76) í verðbætur. Stefnandi hafi fundið út afborgun verð bóta þannig: að höfuðstóll fyrir afborgun af nafnverði kr. 5.353.055 sé deilt með kr. 3.600 (afborgun af nafnverði á greiðsluseðli) = þá fáist deilistuðullinn 1486,95972222. Afborgun verðbóta reiknist þá þannig að ef sami deilistuðull er notaður þá fáist þ essi niðurstaða, að kr. 112.644 deilt með 1486,95972222 = 76 krónur í afborgun verðbóta og svo næstu gjalddaga koll af kolli. afborgun af nafnverði frá stöðu ve rðbótanna fyrir afborgun af nafnverði (112.644 112.569 = 76). Til skýringar 5.353.055 x 334,8/327,9 = 5.465.699 5.353.055 = 112.644 sem er þá staða verðbóta fyrir afborgun af nafnverði. Til að finna út stöðu verðbóta eftir afborgun af nafnverði = 5.353 .055 3.600 = 5.349.455 x 334,8/327,9 = 5.462.024 5.349.455 = 112.569 eða kr. 76. þessi fjárhæð myndist, né hvort fjárhæðin sé dregin frá stöðu verðbótanna fyrir afborgun af nafnverðinu. Þessi framsetning stefnda breytilegar og því erfitt að gera sér grein fyrir hvernig þessum útreikningum sé háttað milli gjalddaga og hver sé þá raunveruleg skuldastaða lántakandans. Gjalddagi 1. apríl 2009. a) Stefndi reikni verðbæturnar þannig út samkvæmt grunnvísitöluaðferðin ni: Höfuðstóll fyrir afborgun af nafnverði er kr. 5.349.455 sem eru eftirstöðvar nafnverðs fyrir greiðslu (5.353.055 3.600) x 336,5 (vísitala gjalddaga 1. apríl 2009) deilt með 327,9 (grunnvísitölu lánsins) = kr. 5.489.758 kr. 5.349.455 = kr. 140.303 í verðbætur, en frá þeim dragast skv. greiðsluseðli 5.345.840 (5.349.455 3.615) og greiðslustaða eftir greiðslu kr. 5.486.048 (5.345.840 + 140.208) Af borgun verðbóta kr. 95, er fundin á sama hátt og lýst er vegna gjalddaga 1. mars 2009, sem hægt er að gera á tvennan hátt. b) Samkvæmt 2. mgr. 4. gr. reglna Seðlabanka Íslands, milligjalddagaaðferðinni: Verðbætur reiknast þannig að höfuðstóll fyrir afbo rgun af nafnverði er kr. 5.349.455 (5.353.055 3.600) x 336,5 (vísitala gjalddaga 1. apríl 2009) deilt með 334,8 (vísitölu gjalddaga 1. mars 2009) = kr. 5.376.618 kr. 5.349.455 = kr. 27.163 í verðbætur þ.e. staða verðbótanna eftir uppfærslu á höfuðstól num fyrir verðbætur. Afborgun verðbóta kr. 18 er fundin þannig að afborgun af nafnverði 3.615 deilt upp í höfuðstól fyrir greiðslu kr. 5.349.455 = 1479.7 9391424. Síðan er verðbótum kr. 27.163 deilt með 1479.79391424 = kr. 18 í afborgun sem dragast frá verðbótum kr. 27.163 = kr. 27.145. 8 Stefnandi telur sig á þessum grunni hafa sýnt fram á með útreikningum að miklu varði hvorri aðferðafræðinni er beitt við stefnanda þar sem sami deilistofn, 327,9, sé alltaf notaður af stefnda og því v erði bilið milli þeirra vísitalna sem notaðar eru á hverjum gjalddaga og deilistofnsins alltaf breiðara eftir því sem líði á lánið. Samkvæmt þ.e. vísitölu næsta gjalddaga á undan, alltaf nærlægara og líkt því sem þróun vísitölunnar sé samkvæmt 2. mgr. 4. gr. reglna nr. 492/2001. Af framangreindu leiði að svör Seðlabanka Íslands og Íbúðalánasjóðs sem getið var um að framan standist ekki skoðun um ð aðferðirnar til útreiknings dómkröfur stefnanda teknar til greina, að ef umframgreiðslur hafa verið greiddar af láninu vegna verðbóta á afborganir og vaxta af verðbótum verði þær reiknaðar strax við greiðslu hve rs gjalddaga til frádráttar höfuðstól lánsins og lækki hann sem því nemi. Þriðja dómkrafa stefnanda er byggð á því að stefndi hafi ekki farið eftir skýru orðalagi 2. mgr. 4. gr. reglna nr. 492/2001, um útreikningsaðferð láns hennar vegna verðtryggingar , þar sem hann hafi notað jafngildar. Af því leiði að annar málsliður í 2. lið skilmála á bakhlið veðskuldabréfs húsnæðisláns aðila, sé rangur og veru lega óskýr um hvaða aðferð eigi að beita við útreikning lánsins og geti þar af leiðandi ekki annað en verið óskuldbindandi fyrir stefnanda, verði þá að víkja honum til hliðar og/eða breyta. Skilmálinn sé afar óskýr að þessu leyti og óskiljanlegur fyrir st efnanda sem neytanda og í andstöðu við ákvæði 2. mgr. 4. gr. reglna nr. 492/2001. Af því leiði að stefnandi byggi á og vísi til 36. gr. og 36. gr. a - d í lögum nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga dómkröfu sinni til stuðnings. Stefnand i byggir á því að sé einhver skilmáli samningsins ekki á skýru og skiljanlegu máli teljist hann í raun ósanngjarn í skilningi laganna, sbr. 36. gr. og 36. gr. b í lögum nr. 7/1936. Séu því öll skilyrði 36. gr. og 36. gr. b og c í lögum nr. 7/1936 uppfyllt , m.a. þar sem efni samnings aðila hafi verið verulega flókið og Íbúðalánasjóður hafi ekki tilgreint það á skýru máli í skuldabréfinu. Þá hafi Íbúðalánasjóður þekkt efni skilmálans en ekki stefnandi. Þá hafi staða samningsaðila verið ójöfn við samningsgerð ina enda Íbúðalánasjóður fjármálafyrirtæki og atvik við samningsgerð og atvik sem síðar komu til stefnanda í óhag en stefnda í hag vegna rangra og ólögmætra aðferða Íbúðalánasjóðs (stefnda) við útreikning lánsins. Nefndur skilmáli hafi því verið verulega ó sanngjarn í garð stefnanda. Að sama skapi geti slík háttsemi ekki talist til góðra viðskiptahátta og sé til þess fallin að raska til muna jafnvæginu milli lánveitanda og lántaka og séu því skilmálar samningsins um kostnað vegna vísitölu neysluverðs (verðbæ tur og reiknaðir vextir vegna verðbótanna) ósanngjarnir. Af því leiði að skilmáli samningsins um útreikning verðbóta sé ekki bindandi fyrir stefnanda frá útgáfu hans þar sem hann hafi ekki verið réttilega tilgreindur, verið óskýr í meira lagi og hafi enga lögmæta stoð haft, en að öðru leyti skuli samningurinn standa óhaggaður. Beri því skv. 36. gr., sbr. 36. gr. b og c í samnl., að víkja til hliðar og/eða breyta skilmála samningsins um útreikning verðbóta til samræmis við 2. mgr. 4. gr. reglna nr. 492/2001. Þá byggir stefnandi á því sem á við um allar dómkröfurnar, að Íbúðalánasjóður hafi haft yfirburðastöðu sem fjármálafyrirtæki við samningsgerðina, sbr. og atvik við samningsgerðina og sem síðar komu til, þ.á.m. svar sjóðsins dags. 21. mars 2019. Hafi stefn andi trúað því og treyst við samningsgerðina að Íbúðalánasjóður sem fjármálafyrirtæki ætti að þekkja hvaða aðferðum ætti að beita við útreikning 9 verðbóta lánsins og færi að lögum og reglum í því sambandi. Íbúðalánasjóður hafi samið öll lánsgögn vegna lántö ku stefnanda og verði að bera hallann af því að hafa ekki farið eftir skýrum ákvæðum reglna nr. 492/2001. Stefnandi hafi ekki getað áttað sig á þessu fyrr en löngu seinna, eftir töku lánsins, og geti sú staða hennar sem neytanda ekki unnið gegn henni sem t ómlæti. Jafnframt byggir stefnandi á því sem á við um allar dómkröfurnar, að Íbúðalánasjóður hafi brotið gegn 5. gr. og 9. gr., sbr. 8. gr., laga nr. 57/2005 um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu, þar sem í 2. mgr. 9. gr. laganna segi að vi ðskiptahættir séu villandi ef ekki er greint frá upplýsingum sem telja má að almennt skipti máli fyrir neytendur eða þeim er leynt og þær til þess fallnar að hafa áhrif á ákvörðun neytanda um að eiga viðskipti. Ekki liggi fyrir í málinu að Íbúðalánasjóðu r hafi kynnt stefnanda öll skjöl og upplýsingar sem að láni hennar sneru, hvort sem það voru skilmálar lánssamnings og fylgiskjöl hans eða annað kynningarefni sem Íbúðalánasjóður átti að leggja fram til upplýsingar um lánið. III. Stefndi andmælir því að tilvísaður 2. töluliður lánaskilmálanna sé í andstöðu við ákvæði 2. mgr. 4. gr. reglna nr. 492/2001, sem sé ófrávíkjanlegt ákvæði sem veiti ekki svigrúm til að nota aðra aðferð til útreiknings verðbóta en lýst sé í ákvæðinu. Í stefnu sé m.a. vísað til þes s að óheimilt sé að semja um grundvöll verðtryggingar, sem ekki sé stoð fyrir í lögum, sbr. 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001 og Hæstaréttardóm 16. júní 2010 í máli nr. 92/2010, þar sem talið var að lögin heimiluðu ekki gengistryggingu lána í íslenskum krónu m. Stefndi skilur málatilbúnað í stefnu svo að stefnandi véfengi ekki að útreikningur verðbóta á lánstímanum hafi verið í samræmi við verðtryggingarskilmála skuldabréfsins. Stefnandi virðist hins vegar telja að skilmálinn sé í andstöðu við umrætt ákvæði í reglum nr. 492/2001, sbr. til hliðsjónar Hæstaréttardóma 28. janúar 2016 í máli nr. 22/2016 og 23. janúar 2014 í máli nr. 563/2013. Ef fallist yrði á með stefnanda, öndvert við sjónarmið stefnda, að skilmálinn fari í bága við umræddar reglur, leiði það hug ann að þeim aðstæðum er sköpuðust í kjölfar Hrd. nr. 92/2010 þegar skera þurfti úr því í fjölmörgum dómum hvaða áhrif ógildi gengistryggingar hefði á skuldbindingargildi viðkomandi samninga og hversu mörg lán þyrftu endurskoðunar við, sbr. m.a. til hliðsjó nar III. kafla Hæstaréttardóms 31. maí 2013 í máli nr. 327 og 328/2013. Í Hæstaréttardómi 16. september 2010 í máli nr. 471/2010 var til úrlausnar hvernig færi um vexti af slíkum skuldbindingum og var dæmt að í stað umsaminna vaxta skyldu þeir frá upphafi miðast við 4. gr., sbr. 3. gr., laga nr. 38/2001. Hvorki neytendasjónarmið né staða aðila við samningsgerðina þóttu breyta þeirri niðurstöðu, sbr. t.d. Hæstaréttardóm 14. febrúar 2011 í máli nr. 603/2010. Þegar niðurstaðan um vaxtaviðmið lá fyrir deildu lá nveitendur og lántakar um ýmis nánari atriði við endurútreikning lánanna og það hvort lánveitandi hefði öðlast kröfu um viðbótargreiðslu vegna vaxta fyrir liðna tíð á þeim grundvelli að vextir sem af endurútreikningi leiddu væru hærri en vextir sem lántaki hefði greitt á réttum gjalddögum, sbr. t.d. Hæstaréttardóm 30. maí 2013 í máli nr. 50/2013. Stefndi telur að ef fallist yrði á að verðtryggingarskilmáli skuldabréfsins sé ógildur með þeim hætti sem stefnandi heldur fram yrði að koma til skoðunar hvernig haga bæri endurútreikningi lánsins og hvaða vaxtakjör kæmu til álita í því sambandi, sbr. til hliðsjónar fyrirmæli 1. mgr. 18. gr. laga nr. 38/2001 og Hæstaréttardóm 26. júní 2018 í máli nr. 636/2017. Í stefnu hafi málið ekki verið reifað með þeim hætti he ldur sé þar samhliða gerð krafa um að staða verðbóta og eftirstöðvar áfallinna verðbóta séu með greindum hætti og að umræddum lánaskilmála verði vikið til hliðar eða breytt vegna þess að hann sé ekki í samræmi við ófrávíkjanlegar reglur. Stefndi telur að s tefnukröfur málsins séu að þessu leyti óskýrar og alls óljóst hvernig útreikningur að baki dómkröfum 1 og 2 samrýmist þeim sjónarmiðum sem dómkrafa 3 er reist á. Í því samhengi er einnig bent á að Hæstiréttur hafi slegið því föstu að verðtrygging sé í eðli sínu ekki ósanngjarn skilmáli og að ákvæði 36. gr. samningalaga nr. 7/1936, sbr. og 36. gr. a til d í sömu lögum, sem dómkrafa 3 byggist á, eigi ekki við um slíka skilmála að því leyti sem efni þeirra ræðst af lögum, stjórnvaldsfyrirmælum og nánari ákvörð un opinberra stofnana, sbr. til hliðsjónar III. kafla Hæstaréttardóms 13. maí 2015 í máli nr. 160/2015. Ef framangreindir annmarkar á málatilbúnaði í stefnu valda ekki frávísun af sjálfsdáðum telur stefndi ásamt öðru að þeir eigi að leiða til þess að sýkna verði stefnda af öllum kröfum stefnanda. 10 Varnir stefnda eru einnig á því byggðar að stefnandi virðist í annan stað halda því fram að verðtryggingarskilmáli skuldabréfsins, sbr. 2. tl., sé óskýr og vísar í því sambandi til 36. gr. b sem kveður ð komi upp vafi um merkingu samnings sem nefndur er í 1. mgr. 36. gr. a skal túlka samninginn útreikningum sínum, sbr. útreikninga vegna gjalddaga sem fram koma hér síðar í stefnunni undir kaflanum ota alltaf grunnvísitölu lánsins 327,9 sem deilistofn á hverjum gjalddaga í stað þess að nota sem deilistofn vísitölu hvers gjalddaga á undan stefnandi bygg i á því að skýra verði verðtryggingarskilmála lánsins til samræmis við 2. mgr. 4. gr. reglna nr. 492/2001. Stefndi hafnar sjónarmiðum stefnanda um að tilhögun við útreikning verðbóta á lánstímanum hafi verið í andstöðu við reglur Seðlabankans nr. 492/2001. Stefndi fellst ekki heldur á að Íbúðalánasjóði hafi orðið á mistök við útreikninginn vegna rangrar túlkunar á reglunum. Stefndi bendir m.a. á að í Hæstaréttardómi 26. nóvember 2015 í máli nr. 243/2015, þar sem deilt var um lögmæti verðtryggingar, var til umfjöllunar verðtryggt jafngreiðslulán frá Íbúðalánasjóði til 40 ára sem hafði að geyma samsvarandi ákvæði og fram komi í 2. tölulið lánsins. Í atvikalýsingu héraðsdóms sem þar var til endurskoðunar kom fram að í stöðluðum skilmálum fasteignaveðbréfsins kæ samræmi við breytingar á vísitölu neysluverðs frá grunnvísitölu skuldabréfsins til gildandi vísitölu á hefði verið um við útgáfu skuldabréfsins hefði verið lögmæt í ljósi ákvæða laga nr. 38/2001. Í forsendum héraðsdóms kom einnig fram að ekki væri deilt um að Íbúðalánasjóður hefði staðið réttilega að útreikningi hverrar innheimtrar greiðslu miðað við efni skuldab réfsins. Stefndi áréttar að reikniaðferð sú sem Íbúðalánasjóður (nú ÍL - sjóður) notar við útreikning á verðtryggingu vegna láns stefnanda er sú sama og aðrar fjármálastofnanir nota hér á landi og hafi sú aðferð ekki sætt athugasemdum af hálfu Seðlabanka Ísl ands. Í umsögn Húsnæðis - og mannvirkjastofnunar til anda frá 21. mars 2019 og bréf Seðlabanka Íslands til stefnanda frá 7. júlí 2016. Í umsögninni séu eftirfarandi útreikningar stefnanda í stefnu [eru] ekki me ð neinum formúlum og ekki sýnt fram á hvernig tekið er tillit til annarra atriða sem varða lánið. Því er erfitt að meta nákvæmlega í hverju villurnar felast í útreikningum stefnanda en þó má m.a. benda á að stefnandi dregur í tvígang verðbætur vegna nafnve rðsafborgana frá áföllnum verðbótum. Þannig myndast augljóslega skekkja í útreikningum stefnanda. Þá virðist stefnandi ekki taka áfallnar verðbætur með í reikninginn þegar síðar til komnir gjalddagar eru reiknaðir út, sem einnig myndar verulega skekkju og er að skerða í reynd vísitölutrygginguna. Leiðir það til þess að lánið Stefndi telur að útreikningar að baki dómkröfum í stefnu séu ekki á rökum reistir og fær ekki séð að úr þeim ágalla verði bætt undir rekstri málsins, m.a. í ljósi þess hvernig þær eru settar fram. Stefnandi reisi kröfugerð sína, sbr. dómkröfur 1 og 2, á því að sú aðferð við útreikning verðbóta sem Íbúðalánasjóður hafi beitt á lánstímanum (gru nr. 492/2001 (milligjalddagaaðferðin). Stefnandi fari einnig fram á að umfr amgreiðslur á hverjum gjalddaga komi til frádráttar höfuðstól lánsins og lækki hann sem því nemi. Af þeim takmörkuðu upplýsingum sem stefnandi hefur lagt fram til skýringar á dómkröfum 1 og 2 kveðst stefndi ekki sjá annað en að í þeim felist krafa um endur greiðslu oftekinnar verðtryggingar og eftir atvikum ofgreiddra vaxta allt aftur til fyrsta gjalddaga lánsins. Ef fallist yrði á, öndvert við sjónarmið stefnda, að til slíkra krafna hefði 11 stofnast fær stefndi ekki annað ráðið en að þær séu að meira eða minn a leyti fallnar niður sakir fyrningar og/eða tómlætis, sbr. m.a. 1. mgr. 2. gr. og 3. gr. laga um fyrningu kröfuréttinda nr. 150/2007. Stefndi telur að ekki stoði fyrir stefnanda að bera fyrir sig 10. gr. laganna, m.a. í ljósi þeirra greiðsluúrræða sem hún naut á lánstímanum, enda liggi ekki annað fyrir en að stefnandi hafi við lántöku verið ágætlega upplýstur og athugull neytandi, sbr. m.a. Hæstaréttardóma 13. maí 2015 í máli nr. 160/2015 og 26. nóvember 2015 í máli nr. 243/2015. Þá sé óumdeilt að frágangi lánsins hafi verið hagað í samræmi við kröfur Íbúðalánasjóðs og almenna starfshætti hans sem lánastofnunar á því sviði. Leiði umræddir ágallar á málatilbúnaði stefnanda ekki til frávísunar án kröfu telur stefndi að framangreind sjónarmið standi til þess a ð sýkna eigi stefnda af kröfum stefnanda. Stefndi telur að stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir þeirri staðhæfingu sinni að rangri aðferð hafi verið beitt við útreikning verðbóta og þá ekki síður fyrir því að þeir útreikningar sem hún reisir dómkröfur sínar á séu réttir, svo sem með öflun dómkvadds mats. Auk þess áréttar stefndi það sem fram kemur hér að framan, að fyrirspurnum stefnanda þar að lútandi hafi verið svarað bæði af hálfu Íbúðalánasjóðs og Seðlabanka Íslands. IV. Til grundvallar þeirri lántöku st - bundin vísitölu neysluverðs sem Hagstofa Íslands reiknar út skv. lögum n r. 12/1995 og sbr. VI. kafla laga nr. 38/2001. Skuldin tekur breytingum í samræmi við breytingar á vísitölu neysluverðs frá grunnvísitölu Lánveitandi samkvæmt bréfinu, Íbúðalánasjóður, starfaði á grundvel li laga nr. 44/1998 um húsnæðismál, sbr. ákvæði 6. mgr. 52. þeirra laga, þar til starfsemi sjóðsins var breytt með lögum nr. 137/2019 um Húsnæðis - og mannvirkjastofnun, sbr. og ákvæði laga um úrvinnslu eigna og skulda ÍL - sjóðs nr. 151/2019, en önnur starfs emi Íbúðalánasjóðs fluttist samhliða þessum lagabreytingum til nýrrar stofnunar, Húsnæðis - og mannvirkjastofnunar. Af þessu leiðir að þegar framangreint veðbréf var gefið út var Íbúðalánasjóður bundinn af fyrirmælum 19. gr. laga nr. 44/1998 þess efnis að Í LS - veðbréf skyldu vera sömu laga. Um ákvörðun vaxtastigs fór samkvæmt ákvörðun ráðherra, sbr. nánari fyrirmæli þar að lútandi í 24. og 28. gr. laganna. N ánar var svo mælt fyrir um kjör veðbréfa af þessari tegund í 12. gr. reglugerðar nr. 7/1999, þar sem tekið var fram að slík bréf skyldu endurgreiðast að fullu með jöfnum greiðslum vaxta og afborgana að viðbættum verðbótum samkvæmt vísitölu neysluverðs. Vi ð úrlausn um kröfugerð stefnanda ber að hyggja að orðalagi framangreindra skilmála lánsins með hliðsjón af gildandi réttarreglum á því sviði sem hér um ræðir, sbr. m.a. reglur Seðlabanka Íslands nr. 492/2001 um verðtryggingu sparifjár og lánsfjár, sem sett ar voru á grundvelli 2. mgr. 15. gr. laga nr. 38/2001. Í forgrunni deilunnar sem hér er komin til úrlausnar héraðsdóms stendur, sem fyrr segir, ákvæði 2. mgr. 4. gr. greindra reglna nr. 492/2001, sem hefur að geyma fyrirmæli um að í tilviki verðtryggðra út gjalddaga og síðan í hlutfalli við breytingar á vísitölunni milli gjalddaga. Skal höfuðstóll láns breytast á hverjum gjalddaga, áður en vextir og að grunnvísitala skuli vera vísitala sú sem í gildi er þegar lán er veitt, nema samningur eða eðli máls leiði til annars. Málatilbúnaður stefnanda hér fyrir dómi byggist á þeirri meginfors endu að tilvitnað ákvæði 2. mgr. 4. gr. reglna nr. 492/2001 kveði á um aðra reiknireglu en þá sem notuð hefur verið af hálfu stefnda. Þessu hefur stefndi mótmælt með vísan til þess að aðferðirnar tvær, sem nefndar hafa verið til þessarar sögu séu í reynd j afngildar, en einnig með skírskotun til almennrar framkvæmdar, sem sýni að útreikningar stefnda samræmist fyllilega því sem aðrar lánastofnanir hafi viðhaft við útreikninga sína. Undir meðferð málsins hefur fjölskipaður héraðsdómur yfirfarið forsendur þei rra aðferða sem málsaðilar fullyrða að séu í bestu samræmi við orðalag þeirra reglna sem hér um ræðir. Samhliða hefur dómurinn hugað að hvort og þá í hve ríkum mæli aðferðir málsaðila teljist eiga sér stoð í þeim lagareglum 12 sem heimila verðtryggingu lánsfj ár, sbr. 13. gr. og 14. gr. laga nr. 38/2001, sbr. og orðalag títtnefnds ákvæðis 2. mgr. 4. gr. reglna nr. 492/2001. Fram kemur í athugasemdum sem fylgdu 13. og 14. gr. í frumvarpi því sem varð að lögum nr. 38/2001 að nefndin sem samdi frumvarpið hafi ver verðtryggingu fjárskuldbindinga þjónuðu fyrst og fremst þeim tilgangi að verja almennt sparifé og lánsfé landsmanna fyrir rýrnun af völdum innlendrar verðbólgu eins og hún er venjulega mæld, þ.e. sem meðaltalsbre horft enda kristalla tilvitnaðar athugasemdir að mati dómsins þann tilgang laga nr. 38/2001 að tryggja endurgreiðslu lánsfjár og vaxta sem lögin taka til að raun virði, þ.e. að tryggja kaupmátt endurgreiðslna þegar þær falla til, hver sem þróun verðbólgu reynist á lánstímanum. Þá er til þess að líta að í dómi Hæstaréttar Íslands 26. nóvember 2015 í máli nr. 243/2015 var fjallað um hvort sambærileg lánaframkvæmd stæ ðist orðalag framangreindra reglna. Í síðastnefndum dómi Hæstaréttar kemur fram að framkvæmd verðtryggingar fjárskuldbindinga hafi í grundvallaratriðum fylgt sömu tilhögun frá setningu laga nr. 13/1979 um stjórn efnahagsmála o.fl., en jafnframt vísað til þ ess að í 33. gr. síðastgreindra laga, sem varð að bráðabirgðaákvæði í þágildandi lögum um Seðlabanka Íslands, hafi verið við það miðað að höfuðstóll skuldar breyttist með verðlagsþróun og að afborganir og vextir reiknuðust af verðbættum höfuðstól. Í málin u sem hér er til úrlausnar telur stefnandi að rangri reikningsaðferð hafi verið beitt við útreikning verðtryggðs láns til stefnanda og hefur á þeim grunni leitast við að sýna fram á að önnur aðferð hefði verið réttari með vísan til orðalags 2. mgr. 4. gr. áðurnefndra reglna nr. 492/2001. Telur stefnandi að síðarnefnda aðferðin hefði leitt til hagfelldari niðurstöðu fyrir stefnanda sem lántaka. Við aðalmeðferð málsins var af hálfu beggja aðila farið vandlega yfir greiðslusögu þess láns stefnanda sem hér um r æðir. Sú aðferð sem stefndi hefur beitt við útreikninga lánsins greinir sig að áliti dómsins ekki frá því sem almennt hefur tíðkast í framkvæmd, sbr. það sem lýst hefur verið hér að framan. Með skírskotun til áðurtilvitnaðs dóms Hæstaréttar Íslands í máli nr. 243/2015 telst staðfest að fyrirmæli Seðlabanka Íslands um verðtryggingu hafi frá upphafi þeirrar lántöku sem hér um ræðir tekið mið af þeirri aðferð að höfuðstóll skuldar breyttist með verðlagsþróun og að afborganir og vextir reiknuðust af verðbættum höfuðstól. Hefur stefnandi undir rekstri málsins ekki sýnt fram á að stefndi hafi notað reikningsaðferðir sem fari í bága við gildandi reglur eða almenna framkvæmd á sama tímabili. Ekkert sem fram kom við aðalmeðferð málsins 26. janúar sl. hnekkir þessu ál iti dómsins. Með undirritun sinni á veðbréfið sem vitnað var til fremst í þessum kafla viðurkenndi stefnandi að skulda kröfuhafa bréfsins þá fjárhæð sem þar var tilgreind og skuldbatt sig til að greiða vexti af höfuðstól skuldarinnar samkvæmt ákvæði 2. gr. tekið var fram í 4. gr. skilmálanna að skuldin skyldi endurgreidd með nánar tilgreindu Við samanburð á þeim lánaskilmálum sem til umfjöllunar voru í Hrd. nr. 243/2015 og þeim sem um ræðir í máli því sem hér er komið til úrlausnar héraðsdóms verð ur ekki annað séð en að mál þessi lúti í grunninn að sömu atriðum, en bæði málin hverfast um verðtryggð jafngreiðslulán sem sami lánveitandi veitti með sömu skilmálum. Fyrir liggur að Hæstiréttur hefur, með síðastnefndum dómi, komist að þeirri niðurstöðu a ð sú reikningsaðferð sem almennt hefur verið beitt í framkvæmd samkvæmt framansögðu eigi sér stoð í verðtryggingarskilmálum þeim sem hér um ræðir. Að þessu virtu þykir stefnandi ekki hafa sýnt fram á að mistök hafi verið gerð af hálfu stefnda við útreiknin ga né fært fram nein þau rök er fengið geta haggað því mati að sú framkvæmd sem viðhöfð hefur verið við uppreikning lána af þessari gerð sé í samræmi við ákvæði þeirra réttarreglna sem liggja hér til grundvallar og framar hafa verið nefndar, sbr. sérstakle ga títtnefndar reglur nr. 492/2001. Þá hefur héraðsdómur, sem fyrr segir, farið gaumgæfilega yfir alla framlagða útreikninga og komist að þeirri niðurstöðu að útreikningar á láni stefnanda hafi verið í samræmi við starfshætti á almennum lánamarkaði, en ste fnandi hefur ekki sýnt fram á að sú framkvæmd stangist á við ákvæði 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001, sem fyrr voru nefnd. 13 Við yfirferð útreikninga stefnanda, sem hún hefur lagt fram undir rekstri málsins, þykir dómnum ljóst að þeir byggjast á túlkun á orða lagi reglna nr. 492/2001 sem hvorki verðtryggir upprunalega lánsfjárhæð að fullu né er í samræmi við almenna túlkun og framkvæmd umræddra reglna. Afleiðing reikningsaðferðar stefnanda er sú að höfuðstóll skuldarinnar nýtur ekki tryggingar gegn hækkun almen ns verðlags nema að hluta, sem fer minnkandi eftir því sem lánstíminn er lengri. Fer það bæði gegn tilgangi laga nr. 38/2001 sem fram kom í greinargerð með frumvarpi laganna og lýst er hér að framan og almennum rökum fyrir því að tryggja kaupmátt lánsfjár eða sparnaðar yfir tíma yfirleitt. Við skýrslugjöf fyrir dómi við aðalmeðferð málsins staðfesti stefnandi að reikningsaðferð hennar leiddi til þess að höfuðstóll lánsins yrði ekki nema að hluta verðbættur. Frammi fyrir heildarmati á gögnum málsins telur d ómurinn að slík niðurstaða fái ekki staðist. Samanburður þeirra tveggja aðferða sem nefndar 1 er í reynd jafngildur fyrir lántaka verðtryggðs láns, eins og greint er frá í svari Seðlabanka Íslands og Íbúðalánasjóðs til stefnanda í gögnum málsins. Sé höfuðstóll fjárhæðar verðbættur samkvæmt orðalagi reglna nr. 492/2001, þ.e. frá einum gjalddaga til hins næsta hverju sinni, þarf að gæta þess að verðbæta höfuðstólinn á hverjum gjalddaga ofan á verðbætta stöðu hans eftir greiðslu á gjalddaganum á undan þeim gjalddaga sem til útreiknings er. Ekki tjóir að reikna aðeins eins mánaðar verðbætur samkvæmt hlutfallslegri breytingu á vísitölu neysluverðs á upprunalegan, óverðbættan höfuðstól fjárhæðarinnar, eins og stefnandi gerir. Af áður tilvitnuðu orðalagi r eglna nr. 492/2001 og yfirlýstum tilgangi laga nr. 38/2001 leiðir að reikna ber þessar eins mánaðar verðbætur á höfuðstól sem áður er búið að verðbæta til síðasta gjalddaga á undan. Að öðrum kosti væri lánsfjárhæðin aðeins verðtryggð síðasta mánuðinn fyrir þann gjalddaga sem til útreiknings er, af þeim tíma sem liðinn er frá því að lánið var tekið. Eftir því sem lánstíminn er lengri og verðbólga meiri veldur þessi villa meiri skekkju í niðurstöðum um áfallnar verðbætur. Með því að stefnandi hefur í málatil búnaði sínum farið á mis við þetta grundvallaratriði hefur orðið til villa í verðtryggingarútreikningum hennar. Hefði hún farið rétt með uppfærslu verðbóta höfuðstóls di notar við niðurstöðu. Ástæða þess er sú að þetta er í raun eina og sama aðferðin. Margföldunarrunu a með viðurkenndum reglum stærðfræðinnar gegn fyrirmælum reglna n r. 492/2001. Svo sem fyrr greinir geymir hið títtnefnda ákvæði 2. mgr. 4. gr. reglna nr. 492/2001 m.a. fyrirmæli uðstóll notaður sem grunnur verðbótaútreiknings á hverjum gjalddaga á lánstíma er þessum fyrirmælum ekki fylgt nema að grunnvísitala lánsins sé notuð sem deilistofn í verðbóta - höfuðstóll lánsins ekki breyst á hverjum gjalddaga, svo sem mælt er fyrir um í reglunum. Sé vísitala næstliðins gjalddaga notuð sem deilistofn verðbóta - margfaldara á upprunalegan, óverðtryggðan höfuðstól er höfuðstólnum í reynd haldið óbreyttum frá lántök udegi allt til næsta gjalddaga á undan þeim gjalddaga sem til útreiknings er. Stangast það einnig á við áðurnefndan tilgang verðtryggingar, sem hlýtur að jafnaði að miða að því að verðtryggja fjárhæðina eins og hún stendur í upphafi; að fullu fremur en að fyrirfram óþekktum hluta. Sé staða verðtryggðs láns hins vegar uppreiknuð á gjalddaga hverju sinni út frá breytingu vísitölu neysluverðs frá síðasta gjalddaga á undan, þá telur dómurinn það vera í fullu samræmi við orðalag reglna nr. 492/2001, svo lengi se m þess er gætt að reikna verðbætur næstliðins mánaðar ávallt af höfuðstól sem þegar hefur verið verðbættur frá lántökudegi til síðasta gjalddaga á undan. Af öllu framangreindu leiðir að dómurinn fellst ekki á það með stefnanda að brotið hafi verið á henni með skilmálum lánsins sem hér um ræðir og telst 2. töluliður lánaskilmálanna samræmast ákvæði 2. mgr. 4. gr. reglna nr. 492/2001. Að atvikum málsins virtum ber sömuleiðis að hafna því að ákvæði 36. gr. 14 laga nr. 7/1936 taki til láns stefnanda, þar sem verð tryggingarskilmálar veðbréfsins sem stefnandi undirritaði 22. janúar 2009 verða á framangreindum grunni ekki taldir ósanngjarnir gagnvart henni. Verður stefndi því sýknaður af öllum kröfum stefnanda í máli þessu. Rétt þykir að málskostnaður falli niður. S tefnandi hefur gjafsókn fyrir héraðsdómi, samkvæmt leyfi útgefnu 26. janúar 2021 og því greiðist allur málskostnaður hennar úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar sem telst hæfileg miðað við umfang málsins 1.200.000 krónur. Arnar Þór Jónsson héraðsdómari kveður upp dóm þennan sem dómsformaður, ásamt Hólmfríði Grímsdóttur héraðsdómara og Jóhanni Viðari Ívarssyni hagfræðingi. Dómsorð: Stefndi, íslenska ríkið, er sýkn af k röfum stefnanda, Önnu K. Pétursdóttur, í máli þessu. Málskostnaður fellur niður. Gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, 1.200.000 krónur.