LANDSRÉTTUR Úrskurður miðvikudaginn 9. júní 2021. Mál nr. 346/2021 : A (Kolbrún Garðarsdóttir lögmaður ) gegn barnaverndarnefnd Reykjavíkur (Dagmar Arnardóttir lögmaður) Lykilorð Kærumál. Vistun barns. Gjafsókn. Útdráttur Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem staðfestur var úrskurður BR um vistun dóttur A utan heimilis í tvo mánuði og jafnframt fallist á kröfu BR um vistun stúlkunnar utan heimilis í tvo mánuði til viðbótar eða samtals í fjóra mánuði frá 13. apríl 2021. Úrskurður Landsréttar Landsréttardómararnir Aðalsteinn E. Jónasson , Eiríkur Jónsson og Ragnheiður Harðardóttir kveða upp úrskurð í máli þessu. Málsmeðferð og d ómkröfur aðila 1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 27. maí 2021 . Greinargerð varnaraðila barst réttinum 7. júní 2021. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 17. maí 2021 í málinu nr. U - /2021 þar sem staðfestur var úrskurður varnaraðila 13. apríl 2021 um að dóttir sóknaraðila, B , skyldi vistuð á heimili á vegum varnaraðila í tvo mánuði. Jafnframt var fallist á kröfu varnaraðila um vistun telpunnar utan heimilis sóknaraðila í tvo mánuði til viðbótar, eð a samtals fjóra mánuði frá 13. apríl 2021. Kæruheimild er í 1 . mgr. 64 . gr. barnaverndar laga nr. 80 / 2002 . 2 Sóknaraðili krefst þess að hinum kærða úrskurði verði hnekkt og að úrskurður varnaraðila 13. apríl 2021 verði felldur úr gildi. Þá krefst sóknaraðili kærumálskostnaðar, eins og málið væri eigi gjafsóknarmál, og endurskoðunar á málskostnaði vegna héraðsdómsmálsins. 3 Varnaraðili krefs t staðfestingar hins kærða úrskurðar. Niðurstaða 4 Með hinum kærða úrskurði var staðfestur úrskurður varnaraðila, barnaverndarnefndar Reykjavíkur, 13. apríl síðastliðinn um að dóttir sóknaraðila, A , B ára, verði vistuð á heimili á vegum nefndarinnar í t vo mánuði, sbr. b - lið 1. mgr. 27. gr. 2 barnaverndarlaga. Jafnframt var fallist á kröfu varnaraðila um vistun stúlkunnar utan heimilis sóknaraðila í tvo mánuði til viðbótar, það er til 13. ágúst, sbr. 1. mgr. 28. gr. barnaverndarlaga. 5 Málsatvik eru ítarlega rakin í hinum kærða úrskurði. Eins og þar kemur fram hefur B dvalið á heimili föður síns frá 27. febrúar síðastliðnum en sóknaraðili dvelur nú í svokallaðri greiningar - og leiðbeiningarvistun á heimili á vegum varnaraðila ásamt yngst a barni sínu. Þá hafa tvö börn sóknaraðila, og ára, verið vistuð utan heimilis fyrir tilhlutan varnaraðila og dvelja þau á heimili föður síns . Mál sóknaraðila vegna þessara ráðstafana eru rekin samhliða máli þessu. 6 Meðal gagna málsins er áætlun Bar naverndar Reykjavíkur 26. apríl síðastliðinn um meðferð máls samkvæmt 23. gr. barnaverndarlaga vegna B . Þar kemur fram að mikilvægt sé talið að aðstæður telp unnar séu tryggðar með vistun utan heimilis á meðan sóknaraðili og sambýlismaður hennar vinni að bæ ttum uppeldisaðstæðum hennar í sinni umsjá. Það séu ekki hagsmunir telp unnar að vera í umsjá sóknaraðila og sambýlismanns hennar meðan á þeirri vegferð stendur. Þá sé talið nauðsynlegt að sóknaraðili og sambýlismaður hennar undirgangist að nýju forsjárhæfn i s mat. Var talið að vistun telp unnar utan heimilis þ yrft i að v a ra að lágmarki í fjóra mánuði til þess að raunhæft væri að ætla að uppeldisaðstæður hennar t ækju jákvæðum breytingum til frambúðar. 7 Í 27. og 28. gr. barnaverndarlaga er mælt fyrir um heimild til tímabundinnar vistunar barns utan heimilis. Í vitnisburði starfsmanns Barnaverndar sem annast mál sóknaraðila fyrir héraðsdómi kom fram að markmiðið með vistun barna sóknaraðila utan heimilis væri að styrkja hana þannig að henni verði kleift að sjá um þau á ný og fá þau á ný inn á heimilið. Er það markmið áréttað í greinargerð varnaraðila til Landsréttar. 8 Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur. 9 Kærumálskostnaður fellur niður. Um gjafsóknarkos tnað sóknaraðila fyrir Landsrétti fer eins og greinir í úrskurðarorði. Úrskurðarorð: Hinn kærði úrskurður er staðfestur. Málskostnaður fellur niður. Allur gjafsóknarkostnaður sóknaraðila, B , fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lög manns hennar, Kolbrúnar Garðarsdóttur, 350.000 krónur. 3 Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur, mánudaginn 17. maí 2021 Þetta mál, sem var tekið til úrskurðar 10. maí sl., barst dóminum 16. apríl sl. með kæru sóknaraðila, A, [...], Reykjavík. Í kær unni krefst sóknaraðili þess að sá úrskurður varnar aðila, barnaverndarnefndar Reykja víkur, dag settur 13. apríl sl., að vista dóttur hennar, B, utan heim ilis í allt að tvo mán uði verði felldur úr gildi. Hún krefst þess til vara að vistunar tím inn verði sty ttur. Hún hafnar því jafn framt að telpan verði vistuð utan heimilis í sam tals fjóra mánuði. Enn fremur krefst sóknaraðili málskostnaðar úr ríkissjóði eins og málið væri eigi gjaf sóknarmál. Varnaraðili, barnaverndarnefnd Reykjavíkur, krefst þess að staðfestur verði sá úrskurður hennar frá 13. apríl sl. að heimilt sé að vista telpuna B, sem lúti for sjá móður sinnar, A, utan heimilis hennar í tvo mán uði, talið frá 13. apríl sl., sbr. b - lið. 1. mgr. 27. gr. barna verndar laga nr. 80/2002. Varnaraði li krefst þess einnig að dómurinn úrskurði að telpan verði vistuð utan heimilis sóknaraðila í samtals fjóra mánuði, til 13. ágúst 2021, sbr. 1. mgr. 28. gr. barna verndarlaga nr. 80/2002. Varnaraðili krefst ekki málskostnaðar. Málsatvik Með heimild í b - lið 1. mgr. 27. gr. barnaverndarlaga kvað varnaraðili upp þann úrskurð 13. apríl 2021 að dóttir sóknaraðila, B, skyldi vistuð á heimili á vegum varnaraðila í allt að tvo mánuði talið frá sama degi. Með bókun var borgar lög manni falið að gera þá kröfu fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur að vistun barnanna utan heim ilis sókn ar aðila stæði til 13. ágúst 2021, sbr. 1. mgr. 28. gr. barnaverndarlaga. ára, og fer sam eig inlega með forsjá þeirra ásamt föður barnanna, E. Að auki á hún F, búð með G, föður F. Hún neytti vímuefna á árum áður og fór í meðferð árið 2 27. maí 2019. Sókn ar aðili hefur verið í eftirliti hjá geð Forsjárlaus faðir telpunnar er H. Hann er í óskráðri sam var í umgengni hjá föður sínum aðra hverja viku fram til 27. febrúar sl. en þá óskaði hún eftir því að fá að fara til hans og hefur dvalið þar síðan. Sóknarað höfðu engin afskipti af henni og börnum hennar fyrr en um áramót 2018 og 2019. Þá hafði hún búið í nokkra mánuði með núverandi sambýlismanni sínum og hafði fallið á bindindi í október 2018. Í apríl 2019 samþykkti hún vistun barnanna utan heimilis í þrjá mánuði og voru börnin þá hjá feðrum sínum. Í júní sama ár sam þykkti hún vistun þeirra utan heimilis allt til 2. október. Hún og sambýlismaður hennar fóru í með ferð á því tímabili og var það eins og áður segir sjötta meðferð hennar. Í byrjun okt óber neituðu sóknaraðili og sam býlis maður hennar að rita undir áætlun um meðferð máls. Barnavernd hafði áhyggjur af vel ferð barnanna á heimili sóknaraðila og töldu starfs m enn öryggi barnanna ekki tryggt á meðan sambýlismaður hennar byggi á heimil inu. Þennan tíma þyrfti til þess að aðlaga börnin að heimilinu og ná sam starfi við sóknar aðila og sambýl is mann hennar. Barnaverndarnefnd úrskurðaði 8. október 2019 að vista s kyldi börnin utan heim ilis móður sinnar til 8. desember sama ár. Sóknaraðili krafðist þess að úrskurðurinn yrði felldur úr gildi. Héraðsdómur Reykjavíkur hafn aði þeirri kröfu 6. nóv em ber 2019. Barna vernd ar nefnd úrskurðaði 20. desember 2019 að vista skyldi börnin utan heimilis í tvo mán uði. Héraðsdómur Reykjavíkur staðfesti þá ákvörðun 11. febrúar 2020 og féllst á þá kröfu varnaraðila að vistunin skyldi standa samanlagt í sex mánuði til 20. júní 2020. Með úrskurði 27. mars felldi Landsréttur þann úrs kurð úr gildi og telpan fluttist til móður sinnar. Vorið 2020 var unnið forsjárhæfnismat á sóknaraðila. Í matsgerð dags. 11. maí 2020 kom fram 4 að fjölskyldutengslapróf benti til sterkra og góðra tengsla milli hennar og telpunnar. Sóknaraðili hefði verið f ær um að skilja þarfir barna sinna á þeim tíma sem hún hélt bindindi. Samandregið benti matsmaður á að for sjár hæfni sóknaraðila stæði og félli með því hvernig henni gengi að hafa stjórn á fíkni sjúk dómi sínum. Forsenda þess að ala upp barn væri að halda bindindi og börn væru ekki beitt ofbeldi eða ofbeldi beitt í návist þeirra. Tækist sóknaraðila að halda sig frá fíkni efnum og tryggja að ofbeldi væri ekki beitt á heimili hennar væri forsjárhæfni hennar góð. Á sama tíma var unnið mat á forsjárhæfni sa mbýlismanns sóknaraðila. Þar segir meðal annars að tengsl hans við börnin séu ekki mjög djúp en ekki sé ástæða til þess að efa velvilja hans í garð stjúpbarna sinna og hjálpsemi hans við þau. Hann þurfi þó að læra betur að stilla skap sitt. Það sé styrkur hans að vilja börn unum vel en hann hafi þann veik leika að erfitt sé að treysta því að hann haldi bindindi (sinni edrú - mennsku) og að hann stilli skap sitt. Því sé mikilvægt að hann læri betur að stjórna hegðun sinni þannig að hvorki börnunum á heimilinu né öðrum stafi ógn af framkomu hans. [...] Þar væri með gagnlegt. Forsjárhæfni hans standi og félli með því hvernig honum gangi að hafa stjórn á fíknisjúkdómi sínum. Forsenda þess að ala upp barn sé að vera edrú og að börn séu ekki beitt ofbeldi og því sé ekki beitt í návist þeirra. Því er nánar lýst í máli sem varðar vistun þess drengs á [...] og er rekið sam hliða þessu máli. Barnavernd lag ði til 14. október 2020 að málinu yrði lokað hjá henni þrátt fyrir að enn bærust tilkynningar um áhyggjur af telpunni og öðrum börnum sóknaraðila, meðal annars vegna gruns um neyslu á heimilinu og um heimilisofbeldi. Könnun á efni til kynn inganna gæfi hin s vegar ekki tilefni til inngripa eða þvingunarúrræða af hálfu Barna verndar. Að mati Barna verndar vildu sóknaraðili og sambýlismaður hennar ekki þiggja þann stuðning sem Barna vernd bauð. Í byrjun desember 2020 tilkynnti skóli telpunnar um áhyggjur af henni í umsjá móður sinnar. Telpan hefði greint kennara frá því að móðir hennar og sambýlismaður svæfu mikið. Telpan vekti systkini sín, tæki til nesti fyrir þau og kæmi þeim af stað í skól ann. Móðir hennar sofnaði líka alltaf snemma á kvöldin. Auk þess greindi hún frá vanlíðan heima hjá móður sinni en henni liði betur þegar hún væri hjá föður sínum. Þá var barnaverndarmálið opnað að nýju og tímabil könnunar hófst, sbr. 1. mgr. 21. gr. laga nr. 80/2002, með samþykki sóknaraðila og sambýlismanns hennar. Sambýlismaður sóknaraðila var stöðvaður við akstur undir áhrifum ávana - og fíkni efna í október 2020 en tilkynningin barst Barnavernd ekki fyrr en í desember. Hann hafði alllöngu áður misst ökuréttindin. Á Þorláksmessu var hann einnig stöðvaður við akst ur undir áhrifum ávana - og fíkniefna. Í lok árs 2020 viðurkenndi hann í viðtali hjá Barna vernd, þar sem lögmaður hans var við staddur, að hafa fallið í nokkur skipti árið 2020. Starfsmenn Barnaverndar hittu telpuna í skóla hennar 20. janúar 2021. Hún ba r sig vel en kvaðst fá kvíðahnút í magann tveimur dögum áður en hún færi í vikudvöl hjá móður sinni og væri hún líka kvíðin þar þótt henni liði vel hjá móður sinni. Hún kvaðst vekja systkini sín. Móðir hennar væri oftast vöknuð en stundum þyrfti hún að vek ja hana og stundum þyrfti hún að útbúa nesti fyrir þau. Ekki væri mikið rifist á heim il inu en hún lýsti þó einu tilviki þar sem móðir hennar vildi að hringt yrði í 112. Könnun málsins lauk í lok janúar 2021. Þótt ekki hefðu borist allar þær upp lýs ing ar sem óskað hafði verið eftir töldu starfsmenn þær upplýsingar sem þó lægju fyrir veita tilefni til þess að hafa alvarlegar áhyggjur af börnunum í umsjá sóknaraðila og sam býlismanns hennar, meðal annars vegna vímuefnaneyslu sambýlismannsins. Barna vernd taldi mikilvægt að sóknaraðili og sambýlismaður hennar sýndu tafarlaust fram á bættar aðstæður í sinni umsjá og þæðu veittan stuðning. Kæmi í ljós að sóknaraðili tæki ekki ábyrgð á börnum sínum og sambýlismaður hennar léti ekki af neyslu yrði að bóka málið á meðferðarfundi í því skyni að grípa til frekari aðgerða. Í byrjun febrúar 2020 rituðu sóknaraðili og sambýlismaður hennar undir áætlun um meðferð máls sem skyldi standa til 4. júní nk. Barnavernd skyldi styðja sambýl is mann inn í að komast í vímu efn a meðferð 5 og halda bindindi. Jafnframt skyldi styðja móður í að halda bindindi með aðstoð fag aðila og athuga að fá stuðning inn á heimilið til þess að styðja og efla hana og sam býlis mann hennar í uppeldishlutverki sínu. Telpan óskaði aftur eftir því a ð starfsmenn barnaverndar kæmu í skólann til þess að ræða við hana, sem þeir gerðu 12. febrúar. Þar greindi hún frá erfiðum heimilis aðstæðum og þeim grun sínum að móðir hennar tæki lyf, kallaði hún þau eiturlyf og lýsti umbúðum þeirra. Sambýlismaður sók haldi af því átti hann Starfsmenn barnaverndar fóru á heimili sóknaraðila 15. febrúar sl. Hún kvaðst vera mjög þreytt, meðal annars vegna þess að litli dre ngurinn væri þungur og hún slæm í lík am anum. Hún fengi aldrei neinn tíma ein og hefði ekkert stuðningsnet. Í viðtalinu kvaðst hún vera upp gefin. Sóknaraðila var þá boðið að vista litla drenginn hjá dag móður hálfan daginn til þess að hún gæti farið til fíkni ráð gjafa og sjúkraþjálfara. Hún taldi sig hafa slæma reynslu af dag mæðrum og hafnaði þessu úrræði. Henni var boðin stuðn ings fjöl - skylda fyrir litla drenginn en leist ekki á þá aðstoð. Að morgni laugardags 27. febrúar sl. hafði telpan samband v ið föður sinn og bað hann að sækja sig. Hún gæti ekki vakið móður sína en öll systkini hennar væru vöknuð, þar á meðal litli bróðir tæplega kina hennar, C og D, svo og Barnavernd. Feður elstu barnanna tóku þa u til sín þennan dag og hafa þau verið hjá þeim síðan. Starfsmaður Barnaverndar kom þá á heimilið, svo og lögmaður sóknaraðila. Að höfðu sam ráði við lögmann sinn neitaði sóknaraðili að gefa þvagsýni vegna þess að hún væri brennd af samskiptum sínum við Barnavernd. Sambýlismaður hennar féllst á að gefa munn vatns próf sem gaf hreint svar við öllum efnum sem prófið getur mælt en það mælir einungis neyslu þess dags sem það er tekið. Í þvagsýni sem sambýlismaður sóknaraðila gaf þremur dögum síðar á fundi h já Barna vernd 2. ferð lýkur. Á sama tíma mældist einnig meira en 100 ng/ml af tetra hýdró kanna bínól sýru (umbrotsefni kannabisefna) í þvagi sam býlis - manns ins. Sam kvæmt upp lýs ingum frá Rann sókn arstofu í lyfja - og eitur efna fræði sam svarar það magn nýlegri neyslu. sambýlismaður sóknaraðila í með ferð er hann í suboxone - viðhaldsmeðferð við ópíóða fíkn og mun hafa komið í boðuð viðtöl í henni. Ekki liggur fyrir hvaða áhrif neysla kannabis hef ur á þá meðferð. Heimilislæknir sóknaraðila og barna hennar tilkynnti Barnavernd í byrjun mars sl. að telpan hefði greint lækninum frá aðstæðum á heimili móður sinnar sem læknirinn mat sem mikla vanrækslu. Telpan hefði gefist upp og farið af heimilinu og tekið tvö yngri systkini sín með en neyðst til þess að skilja yngsta bróður sinn eftir hjá sókn ar aðila og sambýlismanni hennar, föður drengsins. Á svipuðum tíma barst Barnavernd til kynn ing í gegnum 112 þess efnis að mikil kannabislykt bærist út af hei mili sóknaraðila. Varnaraðili vísar til þess að á tímabili meðferðaráætlunar hafi starfsmenn Barna verndar reynt að ná sam vinnu við sóknaraðila og sambýlismann hennar en það hafi ekki gengið eftir sem skyldi. Þau tvö hafi þar til nýlega hafnað þeim stu ðningi sem lagt var upp með, svo sem stuðningi inn á heimilið til þess að efla þau í uppeldishlutverki sínu, og hafi einvörðungu talið sig í þörf fyrir heima þjón ustu sem aðstoði þau með þrif. Sókn ar aðili hafi neitað að skila inn þvagprufum þrátt fyrir ítrekaðar beiðnir starfs manna Barna verndar. Sambýlismaður hennar hafi fallið á bind indi tveimur vikum eftir að afeitrun lauk og hafi - kvæmt upp lýs ingum þaðan, dags. 11. mars 2021. Þá hafi hann ekki ferð þar. Sókn ar aðili hafi aðeins einu sinni mætt til fíkni ráð gjafa en afboðað í tvö skipti. Mál telpunnar var tekið fyrir á meðferðarfundi starfsmanna barnaverndar 10. mars 2021. Í bókun fundarins kom fram að miðað við fyrirliggjandi upplýsingar, ítrek aðar tilkynningar um vanrækslu og neyslu á heimilinu væru tilefni til þess að hafa miklar áhyggjur af velferð hennar í umsjá sóknaraðila og 6 sambýlismanns hennar. Vímu efna neysla sambýlismannsins hefði verið staðfest og að mati starfsmanna barna verndar væri andleg heilsa sóknaraðila óstöðug. Hún gréti mikið og grunsemdir væru um að hún héldi ekki vímuefnabindindi, því hún hefð i virst vera undir áhrifum þegar starfs menn Barna verndar komu á heimilið og vildi ekki taka vímu efna próf. Vegna frásagnar telp unnar hefðu starfs mennirnir áhyggjur af almennri getu sóknaraðila og sam býlis manns hennar til að annast börnin. Í ljósi ót ta um aðstæður telpunnar á heimilinu og með tilliti til hags muna hennar lögðu starfsmenn til að telpan vistaðist utan heimilis í fjóra mánuði. Hinn 15. mars 2021 komu sóknaraðili og sambýlismaður hennar til viðtals hjá Barna vernd og var þeim kynnt bóku n meðferðarfundar, dags. 10. mars sl. Þau voru ekki sam þykk tillögum starfs manna barnaverndar og töldu að meðal hófs hefði ekki verið gætt. Í tölvupósti frá lög manni sóknaraðila og sambýlis manns hennar kom fram að þau vildu fá stuðning inn á heim ilið í formi tilsjónar og heima þjón - ustu. Þá kom fram að þau myndu vilja vinna eftir fyrir liggj andi með ferð ar áætlun. Aðfarar mál væri til með ferðar hjá Sýslu mann inum á höfuð borgasvæðinu til þess að fá börnin heim til sókn ar aðila en hún hefði sagt að hún ætlaði ekki að ná í þau til feðra þeirra. Þótt þau hefðu lýst vilja til sam starfs höfn uðu sókn ar aðili og sam býlis maður hennar 15. mars sl. að und ir gang ast vímu efna próf og vildu ein ungis fara í blóðprufu. Sókn ar aðili og sambýlis maður hen nar hafa frá 29. mars sl. þegið stuðn Mál telpunnar var tekið fyrir á fundi varnaraðila 6. apríl 2021. Fyrir fundinum lá til laga í greinargerð starfsmanna Barnaverndar, dags. 30. mars 2021. Þar segir að út frá fyrir liggj andi upplýsingum og ítrekuðum tilkynningum um van rækslu og neyslu á heim il inu sé það mat starfsmanna Barnaverndar að tilefni sé til að hafa miklar áhyggjur af vel ferð telpunnar í umsjá sóknaraðila og sambýlismanns hennar. Vímu efna neysla sam býl isman nsins hafi verið staðfest auk þess sem sóknaraðili sé að mati starfs manna óstöðug andlega. Starfsmenn Barnaverndar hafi áhyggjur af almennri getu þeirra til þess að annast börnin miðað við frásögn telpunnar. Ljóst þyki miðað við stöðu málsins og alvar lei ka þess að ekki sé unnt að veita stuðning á heimili fjöl skyld unnar að svo komnu máli. Starfsmenn Barnaverndar hafi miklar áhyggjur af aðstæðum telp unnar á heimilinu og telji rétt með tilliti til hagsmuna hennar að hún verði vistuð utan heimilis. Starf smenn Barnaverndar töldu fjóra mánuði þann lágmarkstíma sem væri nauð syn legur fyrir sóknaraðila og sambýlismann hennar til þess að bæta aðstæður sínar og sýna fram á stöðugan bata til lengri tíma. Varnaraðili tekur undir mat starfs manna og telur, í ljós i fyrirliggjandi gagna og þess sem kom fram á fundinum 6. apríl sl., að upp eld is aðstæður telp unnar séu óviðunandi í umsjá sóknaraðila og sambýlismanns hennar. Ljóst sé að vista þurfi telpuna áfram utan heimilis sóknaraðila á meðan hún og sam býlis maðu r hennar vinni að bættum uppeldisaðstæðum telpunnar í sinni umsjá. Það séu ekki hags munir telpunnar að vera í umsjá sóknaraðila og sambýlismanns hennar á meðan. Þá sé nauð synlegt að þau tvö fari að nýju í forsjárhæfnimat. Varn ar aðili telur að vista þur fi telp unnar utan heimilis að lágmarki í fjóra mán uði til þess að raunhæft sé að upp eldis aðstæður hennar hjá sóknaraðila batni til fram búðar. Vistun hennar þurfi því að standa lengur en þá tvo mánuði sem barnaverndarefnd sé heimilt að úrskurða um, sbr . a - lið 27. gr. barna verndarlaga. Nefndin fól borgarlögmanni að höfða mál fyrir Héraðs dómi Reykja víkur og krefjast þess að vistun telpunnar standi til 13. ágúst 2021, sbr. 1. mgr. 28. gr. barna vernd ar laga. Þá fól varn ar aðili starfsmönnum barnaver ndar að gera með ferðar áætlun til fjög urra mánaða, sam kvæmt 23. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, í sam vinnu við sókn ar aðila og sam býlis mann hennar þar sem m.a. komi fram að sóknar aðili fari til áfalla - og fíkniráðgjafa og vinni að bættri andlegri heilsu sinni. Komi í ljós að hún sé í neyslu þurfi hún að leita sér afeitrunar og meðferðar hið fyrsta. Þá fái sókn ar aðili áfram aðstoð með viðtölum hjá geðlækni og sótt verði um geð heilsu teymið fyrir bæði hana og sam býl is mann hennar. Honum verði f ylgt eftir á göngu veittur stuðn ingur frá sál fræð ingi Barna verndar og fylgt eftir í við tölum hjá SÁÁ. Þá verði sam vinna við með ferð ar aðila sókn ar aðila og sambýlis manns hennar . Þeim verði fylgt eftir í edrú mennsku sinni með því að taka á móti óboðuðu eftirliti og fara í vímu efna próf þegar þess er óskað. Enn fremur fari þau að nýju í for sjár hæfni mat. Þar eð sókn ar aðili sam þykkti ekki vistun telpunnar utan heim ilis var málið tekið til úrskurðar og úrskurður kveðinn upp, eins og áður greinir. 7 Samkvæmt upplýsingum frá skóla hennar í janúar 2021 bæri telpan sig vel og léti á engu bera í nemendahópnum. Hún hefði gott jafnaðargeð og væru litlar sveiflur í skapi. Hún væri frekar dul, virtist vera á varðbergi og léti ekki mikið uppi. Hún væri þó farin að opna sig aðeins. Telpan kæmi alltaf snyrtilega klædd og vel nestuð. Hún mætt i vel og væri stundvís. Heimavinnuskil væru góð. Í nýjustu skýrslu talsmanns telpunnar, dags. 5. apríl sl., sé telpan spurð um við horf hennar til þess að dvelja hjá föður og sambýliskonu hans næstu fjóra mánuði. Hún segist vera mjög sátt við það og vilj a búa hjá föður sínum til frambúðar eða þar til sóknaraðili hafi fengið aðstoð við að taka á vanda sínum og sé hætt fíkni efna neyslu. Henni líði mjög vel hjá föður sínum og hún geti alltaf leitað til hans sé eitt hvað að heima hjá sókn ar aðila og sam býl ismanni hennar. Á heimili föður og sam býl is konu finni telpan öryggi, reglu og festu, þau séu bæði mjög góð við hana. Þegar telpan sé spurð um líðan hennar hjá sókn araðila og sambýlismanni segi hún að henni hafi ekki liðið vel á heim il inu og hún finni ekki fyrir öryggi. Hún verði alltaf að hafa símann sinn með sér svo hún finni fyrir öryggi og geti hringt í föður sinn ef eitt hvað bjátar á á heimili sókn araðila. Hún segist oft sjá um systkini sín á morgnana, þ.e. gefi þeim morgun mat, taki til nesti f yrir þau og komi þeim í skólann því sóknar aðili vakni ekki með þeim á morgn ana. Jafnframt hafi komið fram hjá telpunni að sam býl is maður sóknaraðila væri oft pirr aður og reiður út í telpuna og tvö yngri systkini hennar. Hún kvaðst vilja eiga sam skipt i við sóknaraðila í gegnum síma, að svo stöddu, en vildi fá tækifæri til að hitta yngri syst kini sín vikulega, og henni þætti mjög vænt um þau. Sóknaraðili kærði úrskurð barnaverndarnefndar Reykjavíkur með erindi til dóms ins 16. apríl. sl. Aðalmeðferð fór fram 7. maí. Sambýlismaður sóknaraðila var þá veikur og var aðalmeðferð fram haldið mánudaginn 10. maí sl. Sóknaraðili og sambýlismaður hennar gáfu skýrslu fyrir dómi. Einnig gáfu skýrslu vitnin I sálfræðingur, J sálfræðingur, K heimilislæknir, L m eðferðar full heim ilis barna, R, starfsmaður Barnaverndar Reykjavíkur og S, talsmaður barnanna. Málsástæður og lagarök sóknaraðila Sóknaraðili byggir á því að ekki séu forsendur til þess að vista telpuna utan heimilis og því eigi að fella úrskurð varnaraðila úr gildi. Hún byggir á því að úrskurður inn sé rangur og að hags munum barnsins sé best borgið í umsjá hennar. Hún telur máls me ð ferð varnaraðila hafa, frá upphafi, verið ófullnægjandi, enda hafi vistun verið ákveðin fyrir varalaust, án þess að fyrst væru reynd önnur úrræði sem hefðu fallið betur að hags munum barn anna. Að lokum byggir sóknaraðili á því að hún sé fær til að annas t hags muni barnanna. Hún hafi sinnt þeim vel og á fullnægjandi hátt allt frá fæðingu og verið til samstarfs við barnaverndaryfirvöld um öll úrræði sem voru lögð til. Sóknaraðili byggir á því að varnaraðili hafi brotið gegn meginreglum barna vernd arlaga um samstarf og samvinnu við foreldra í þágu hagsmuna barna. Ákvörðun varnaraðila hafi ekki verið málefnaleg og án fullnægjandi rannsóknar þar eð ákveðið hafi verið einhliða, án þess að afla upplýsinga frá þeim meðferðaraðilum sem vísað var til, að sambýli smaður hennar væri í raun í neyslu. Könnun varnaraðila hafi því hvorki verið hlutlaus né full nægjandi til þess að varpa ljósi á aðstæður barnanna eða þarfir, og málsmeðferðin þar með ófullnægjandi. Auk þess hafi varnaraðili farið á skjön við allar megin reglur stjórnsýsluréttar við með ferð málsins, svo sem með ákvörðunum meðferðarfundar sem sóknaraðili hafi ekki átt neinn aðgang að, með því að gefa sóknaraðila ekkert ráðrúm til að kynna sér gögn eða taka til varna vegna gerðra tillagna og með því að brjó ta meginreglur um meðalhóf, and mæla rétt og fullnægjandi rannsókn máls m.m. Sóknaraðili bendir á að fyrir liggi nýlegt forsjárhæfnimat sem þau gengust undir að beiðni barnaverndar í apríl 2020 og hafi þau bæði verið metin forsjár hæf. Ekk ert hnekki því mati í dag og engin þörf sé að endurtaka slíkt mat aðeins ári síðar. Varn ar aðila beri að taka mark á því og leggja það til 8 grundvallar í sínum ákvörð unum en það hafi ekki verið gert, frekar en með önnur gögn sem staðfesti hæfi, bindindi sókn ar aðila o g góða umönnun allra barna þeirra. Sóknaraðili byggir einnig á því að varnaraðili hafi tekið allar ákvarðanir í miklum flýti og án nægjanlegs samráðs við sig og án skoðunar eða mats á því hvort önnur úrræði væru tæk. Auk þess hafi engin brýn þörf verið á að kveða upp úrskurð um vistun nú þar sem sóknaraðili hafi verið til samstarfs um allar aðgerðir Barnaverndar í þágu barn anna, en það samstarf hafi ekki einu sinni verið reynt. Sóknaraðili telji sig hæfa til þess að fara með umsjá barnsins. Hvorki ligg i fyrir upp lýsingar né gögn um annað, sem rennt geti stoðum undir úrskurð varn ar aðila. Í mál inu séu mörg gögn sem lýsi því að sóknaraðili hafi staðið vel að umönnun barnanna allt síð asta ár. Gögnin sýni einnig hvernig sóknaraðili hafi brugðist við tím a bundnum veik indum sínum með því að sam þykkja vistun og leita meðferðar fyrir sjálfa sig. Af því megi draga þá ályktun að sókn ar aðili forgangsraði þörfum barnanna og sinni þeim hverju sinni nógu tryggilega. Ekki liggi fyrir nein gögn sem renni stoðum undir þá niður stöðu varnar aðila að sóknar aðili sé ekki hæf til þess að annast börnin, hvað þá að hún hafi að ein hverju leyti van rækt umönnun þeirra, sem séu einu tæku málsástæðurnar fyrir vistun þeirra utan heim ilis. Sú krafa sóknaraðila að úrskurður varnaraðila verði felldur úr gildi byggist einnig á því að það sé ekki í þágu hagsmuna barnsins að vista það utan heimilis. Það sé auk þess óþarft með öllu, enda sé hægt að beita stuðningi og veita aðstoð inn á heimilið sé þörf á því. Því séu eng ar forsendur fyrir úrskurði varnaraðila. Jafnframt byggir sóknaraðili á því að varnaraðili sé ekki bær til að kveða upp úrskurð um vistun barnsins sem dvelur ekki einu sinni á heimili móður nú og þar sem ákvörðun um dvalarstað barnsins, forsjá o.fl. sé þ egar til meðferðar fyrir dómi. Eigi dóms með ferðin að hafa forgang umfram úrskurð stjórnsýsluaðila, svo sem varnaraðila í þessu máli, og því eigi sóknaraðili ekki að þurfa að sæta því að mál dóttur hennar sé til ákvörðunar hjá tveimur aðilum á sama tíma, öðrum sem tilheyrir framkvæmdavaldinu og svo hjá dóms vald inu. Sóknaraðili byggi þá kröfu sína að úrskurðurinn verði felldur úr gildi jafnframt á því að ekki hafi verið uppfyllt skilyrði til þess að kveða upp úrskurð um vistun skv. ákvæðum barnaverndarl aga. Slíkt sé óheim ilt fyrr en fullreyndar hafi verið allar aðrar aðferðir til að styðja börn og viðkomandi for eldri með samþykki þess foreldris sem úrskurði er beint gegn, svo sem kveðið sé á um í 1. mgr. 26. gr. barnaverndarlaga, sbr. 24. og 25. gr. sö mu laga. Varnaraðili hafi í raun ekkert gert til þess að styðja sóknaraðila í því að annast barnið, svo sem með aðstoð sér fræð inga eða með ráð gjöf, áður en úrskurður um vistun var kveð inn upp. Þar eð varnar að ili hafi ekki leitast við að koma á úrræðu m í málum barn anna með samstarfi við sókn ar aðila sé honum óheimilt að beita sóknar aðila ein hliða, íþyngjandi úrræðum. Málsástæður og lagarök varnaraðila, barnaverndarnefndar Reykjavíkur Varnaraðili hafnar þeim rökum sem sóknaraðili færir fyrir krö fu sinni. Varn ar aðili styður kröfu sína um vistun utan heimilis fyrst og fremst þeim rökum að úrskurð urinn hafi fengið lögformlega málsmeðferð og sé gildur að lögum. Við undir búning hans hafi verið gætt meðalhófs og tekið mið af því að vægari úrræði sa m kvæmt ákvæðum barnaverndarlaga hafi annaðhvort ekki komið til greina eða þau séu full reynd án þess að viðunandi árangur hafi náðst. Varn ar aðili telur aðstæður telpunnar óviðunandi í umsjá sókn araðila. Að svo stöddu telji hann fullreynt að styðja hana við að hafa telpuna í sinni umsjá á sama tíma og hún og sam býlismaður hennar sýni fram á einlægan vilja og getu til að taka á vanda sínum. Því verði að vista telpuna utan heimilis á meðan sóknar aðili og sam býlismaður hennar takist á við vanda sinn og b æti þannig upp eldis aðstæður barn anna hjá sér, forsjárhæfni þeirra sé metin og telpunni veittur við eig andi stuðningur. Meginreglur barnaverndarlaga Sóknaraðili byggi kröfu sína í fyrsta lagi á því að ákvörðun varnaraðila sé ekki í samræmi við meginr eglur barnaverndarlaga. Meðal annars sé það andstætt þessum mark miðum og meginreglum að 9 telpan sé vistuð á vegum varnaraðila enda sé það henni ekki fyrir bestu. Varnaraðili vísar þessu alfarið á bug. Meginreglur barnaverndarstarfs séu tilgreindar í 4. gr. barnaverndarlaga. Þar segi meðal annars að í barnaverndarstarfi skuli beita þeim ráðstöfunum sem megi ætla að séu barni fyrir bestu og að hagsmunir barna skuli ávallt hafðir í fyrirrúmi í starf semi barna verndaryfirvalda. Jafnframt skuli barnaverndary firvöld í störfum sínum taka tillit til sjón ar miða og óska barna eftir því sem aldur þeirra og þroski gefi tilefni til. Barna vernd ar yfirvöld skuli leitast við að eiga góða samvinnu við börn og foreldra sem þeir hafa afskipti af og ávallt sýna þeim fyl lstu nærgætni og virðingu. Varnaraðili hafi frá því að mál telpunnar kom fyrst inn á borð hans reynt að beita öllum þeim úrræðum sem séu á hans valdi til að skapa henni það öryggi og þær aðstæður sem hún eigi skýlausan rétt til og séu henni fyrir bestu. Sóknaraðila hafi verið boðið það eftir lit og þau stuðningsúrræði sem séu möguleg, eins og gögn máls ins beri glöggt með sér. Brýnir hagsmunir telpunnar mæli með því að hún verði vistuð á heimili á vegum varn araðila á meðan sóknaraðili og sambýlismaður hennar vinni í vanda sínum og for sjár hæfni þeirra er metin á ný. Í þessu ljósi hafnar varnaraðili því alfarið að gengið sé gegn því markmiði og meginreglu laganna að hagsmunir barnsins skuli ávallt hafðir í fyrir rúmi í starfsemi barnaverndaryfirvalda eð a að gengið sé gegn hagsmunum barns ins að ein hverju leyti. Þeir hafi sannanlega ávallt verið í fyrirrúmi við vinnslu máls ins hjá varn ar aðila. Þegar hagsmunir foreldra og barns þeirra vegist á vegi hagsmunir barns ins ætíð þyngra. Skilyrði b - liðar 1. mgr. 27. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002; efnislega röng ákvörðun Varnaraðili mótmælir einnig alfarið þeirri málsástæðu sóknaraðila að úrskurður varn ar aðila frá 13. apríl sl. uppfylli ekki skilyrði b - liðar 1. mgr. 27. gr. barna vernd ar laga. Í 27. gr . séu barna vernd ar nefnd veittar heim ildir til þess að úrskurða um vistun barns utan heimilis í þeim til vikum þegar ekki liggi fyrir samþykki foreldris. Gert sé ráð fyrir að uppfyllt séu sömu skil yrði og getið er um í 1. mgr. 26. gr., þ.e. að úrræði s kv. 24. og 25. gr. hafi ekki borið árangur eða eftir atvikum að barnaverndarnefnd hafi komist að þeirri niður stöðu að þau séu ófullnægj andi. Í b - lið 1. mgr. 27. gr. komi fram að barna vernd ar nefnd geti kveðið á um vistun barns utan heimilis í allt að t vo mánuði, meðal ann ars til að tryggja öryggi barns eða veita því nauð syn lega meðferð og aðhlynningu. Með vísan til máls atvika og allra gagna málsins sé ljóst að skilyrði b - liðar 1. mgr. 27. gr. og 28. gr. barna vernd ar laga séu uppfyllt. Meðalhófsre glan Varnaraðili vísar því eindregið á bug að meðalhófs hafi ekki verið gætt við með ferð málsins. Þvert á móti hafi meðalhófsreglunnar verið gætt í hvívetna og ekki verið gripið til viðurhlutameiri úrræða en nauðsynlegt hafi verið hverju sinni. Væg ari úrræði sam kvæmt ákvæðum barnaverndarlaga hafi ekki megnað að skapa telp unni þær aðstæður sem hún eigi skýlausan rétt á og tryggja henni stöðugleika. Sóknar - aðili hafi einnig virt að vettugi ítrekuð til mæli starfsmanna Barnaverndar Reykja víkur. Þá hafi varn araðili unnið að markmiði barnaverndarlaga í máli sókn ar aðila, sbr. 1. mgr. 2. gr. barna verndarlaga, og fylgt meginreglum barna vernd arstarfs við máls með ferð ina, sbr. 4. gr. laganna. Samkvæmt lögum eigi foreldrar bæði rétt og beri skyldur gag nvart börnum sínum og auk þess eigi barnið sjálft ákveðinn rétt. Í barnaverndarlögum séu ýmsar heim ildir fyrir barnaverndarnefndir til þess að hafa afskipti af málefnum barna. Í lögum um barna vernd sé því jafnvægi milli tveggja viðhorfa, annars vegar þes s að virða rétt for eldra og annarra forráðamanna til að ráða sjálf aðbúnaði og uppeldi barna sinna og hins vegar að tryggja hagsmuni barnanna. Það séu þau lögmæltu markmið sem stjórn valdið stefni að hverju sinni. Varnaraðili telji jafnframt grundvallarfo rsendu fyrir far sælli lausn máls ins að mat á vistunarúrræðum sé á forræði fagaðila. Varnar aðili sé sá fag aðili sam kvæmt 1. mgr. 12. gr. barnaverndarlaga. Sóknaraðili sé hvorki hæf á þessari stundu né næstu mánuði til þess að veita telpunni þá umönnun og upp eldi sem forsjár aðila sé skylt að veita barni sínu, sbr. 1. gr. barnaverndarlaga, þar sem ein sýnt þyki að hana skorti alger lega innsýn í eigin vanda og sambýlismanns hennar. Á grund velli fyrir liggj andi upplýsinga í málinu og margra tilkynnin ga þar sem áhyggjum sé lýst af velferð telp unnar í umsjá sóknaraðila sé það mat varnaraðila að sókn ar aðili gegni ekki for sjár skyldum 10 sínum eins og barnaverndarlög gera ráð fyrir. Varnaraðili vísar því alfarið á bug að andmælaréttar hafi ekki verið g ætt við með ferð málsins. Lögmaður sóknaraðila hafi fengið afhent fundarboð og gögn 30. apríl sl., og hafi komið á fund varnaraðila 6. apríl 2021 og gert grein fyrir andmælum og afstöðu sóknar aðila. Rannsóknarreglan Varnaraðili mótmæli því alfarið sem röngu og órökstuddu að rann sóknar regl unni, sem sé lög fest í 1. mgr. 41. gr. barnaverndarlaga, hafi ekki verið fylgt áður en úrskurð urinn var kveðinn upp. Í 1. mgr. 41. gr. barnaverndarlaga komi fram að barnaverndarnefnd skuli sjá til þess að mál sé nægjanlega upplýst áður en ákvörðun er tekin í því. Þetta beri henni að gera að eigin frumkvæði. Með þessu sé reynt að tryggja að ákvarðanir nefndanna séu bæði lög mætar og réttar. Ekki verði settar fram nákvæmar reglur um það hvernig staðið skuli að könn un máls og hvaða gagna skuli aflað. Það sé breytilegt eftir eðli hvers máls. Sér staklega þurfi að gæta að því að mál sé nægjanlega rann sakað áður en barna - verndar nefnd taki íþyngjandi ákvörðun gegn vilja aðila. Gögn máls ins sýni að mál telpunnar hafi v erið til meðferðar hjá varnaraðila frá febrúar byrjun 2019. Starfs menn varnaraðila telji ekki leika vafa á því að telpan hafi búið við óviðunandi aðstæður í umsjá sóknar aðila. Það sé meginregla barnaverndarlaga að í starfsemi barna verndaryfirvalda skuli hags munir barna ávallt hafðir í fyrirrúmi. Varn araðili telur mikil - vægt að aðstæður telp unnar verði tryggðar utan heimilis sóknar aðila á meðan sókn ar aðili og sam býlis - maður hennar leiti sér aðstoðar og mat á for sjár hæfni þeirra fer fram. Með ví san til alls framanritaðs og gagna málsins í heild sinni er það mat varn ar aðila að brýnir hagsmunir B mæli með því að hún verði vistuð utan heimilis í allt að tvo mánuði á heimili á vegum varn - ar aðila, sbr. b - lið 1. mgr. 27. gr. barna vernd ar laga nr. 80/2002, frá og með 13. apríl að telja. Þar eð varnaraðili telji nauðsynlegt að vistun telpunnar standi lengur en þá tvo mán uði sem honum sé heimilt að úrskurða um, sbr. b - lið 1. mgr. 27. gr. barna vernd ar laga, sé sú krafa gerð fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur að annars vegar stað festi dóm urinn úrskurð varnaraðila frá 13. apríl sl., um að heimilt sé að vista telpuna utan heimilis sókn ar aðila í tvo mánuði, sbr. b - lið 1. mgr. 27. gr. barna verndar laga, og hins vegar, með vísan til 2. mgr. 62. gr. barnaverndarlaga, að telpan verði vistuð á heimili á vegum varn ar aðila til 13. ágúst 2021, sbr. 1. mgr. 28. gr. barna vernd ar laga. Niðurstaða Í þessu máli þarf dómurinn að svara tvennu. Annars vegar því hvort skilyrði hafi verið til þess að vista B, dóttur sóknaraðila, utan heim ilis, sbr. 27. gr., og hins vegar því hvort rök séu fyrir því að sú vistun standi lengur en tvo mánuði, sbr. 28. gr. barna verndarlaga nr. 80/2002. Samkvæmt 1. mgr. 4. gr. laganna skulu hagsmunir barna ávallt hafðir í fy rir rúmi í starfsemi barnaverndaryfirvalda. Eftir 1. mgr. 3. gr. samnings Sameinuðu þjóð anna um rétt indi barnsins, sbr. lög nr. 19/2013, skal það sem barni er fyrir bestu ávallt hafa for gang, meðal annars þegar félagsmálastofnanir og dómstólar gera ráð staf anir sem varða börn. Samkvæmt b - lið 1. mgr. 27. gr. barnaverndarlaga getur barna - verndar nefnd, ef brýnir hagsmunir barns mæla með því, kveðið á um töku þess af heimili í allt að tvo mánuði til þess að tryggja öryggi þess eða til þess að gera megi við eig andi rann sókn á barn inu og veita því nauðsynlega meðferð og aðhlynningu. Í 1. mgr. 28. gr. lag anna segir að telji barnaverndarnefnd nauðsynlegt að ráðstöfun sam kvæmt b - lið 27. gr. þeirra standi lengur en þar er kveðið á um skuli hún gera kröfu um það fyrir héraðs dómi. Með skírskotun til framangreindrar meginreglu 1. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga og 1. mgr. 3. gr. samningsins um réttindi barnsins skulu stjórnvöld og dómstólar ávallt hafa hagsmuni barns í fyrirrúmi þegar málefnum þess er ráðið til lykta. Þótt mikilvægt sé að varðveita tengsl barnsins við foreldra og nánustu vandamenn, eins og ráðið verður af ákvæðum laganna og samningsins, verða þeir hagsmunir að víkja fyrir brýnum hags munum barnsins sjálfs fari þetta tvennt ekki saman. Þó ber að l íta til tengsla barnsins við fjöl skyldu sína þegar tekin er ákvörðun um málefni þess, eftir því sem unnt er. 11 Samkvæmt 2. mgr. 63. a í lögunum skal gefa barni, sem er ekki aðili að barna vernd ar máli, kost á að tjá sig um mál í samræmi við aldur þess og þroska nema dómari telji afstöðu þess koma nægilega skýrt fram í gögnum máls. Í lýsingu málsatvika var í stórum dráttum farið yfir afskipti Barnaverndar af mál efnum sóknaraðila og barna hennar frá áramótum 2018 og 2019. Meðal annars kom fram að málinu var formlega lokað í október sl. Þrjú eldri börn sóknaraðila eru í sama grunn skóla. Vegna tilkynningar frá þeim skóla, einkum vegna frásagnar B í byrjun des ember 2020, hefði málið verið opnað á ný og könnun hafin. Rakin var aðstoð sem sókn ar aðili og s ambýlismaður hennar þáðu þegar þau rituðu undir meðferð máls í byrjun febrúar sl. og atvik málsins eftir það. Í þeirri lýsingu atvika varð vendipunktur í málinu laugardaginn 27. febrúar sl. þegar telpan kvaðst hafa gefist upp á ástandinu á heimili sóknar aðila og fékk föður sinn til þess að sækja sig. Faðir systkina hennar, C og D, kom og sótti þau og Barna vernd kom á staðinn vegna þessa atviks almennt en ekki hvað síst til að meta aðstæður litla drengsins og foreldra hans. B hafði greint kennara sínum frá aðstæðum á heimilinu í byrjun des em ber 2020. Hún greindi starfsmönnum Barnaverndar frá á líkan hátt í janúar og febrúar 2021 en hafði reyndar einnig greint starfsmönnum Barnaverndar frá á sama hátt í sept em ber 2020. Heimilislæknir fjölskyldunnar s endi Barnavernd tilkynningu í byrjun mars 2021 þar eð stúlkan hafði rætt ástandið á heimilinu í heimsókn til læknisins. Í byrjun apríl greindi barnið talsmanni, sem Barnavernd skipaði henni, frá á sama hátt. Vegna aðal meðferðar þessa máls fékk dómurinn sá lfræðing til þess að ræða við telp una og var það gert 3. maí sl. Í öllum þessum viðtölum lýsti hún því að móðir hennar og sam býl is maður hennar svæfu mikið. Það hefði því komið í hennar hlut að vekja systkini sín á morgnana, taka til nesti og ganga me ð þeim í skólann. Einnig kvaðst hún sinna litla bróður sínum mikið. Öllum þeim sérfræðingum sem ræddu við stúlkuna bar saman um að hún væri mun full orðinslegri en börn á hennar aldri. Hún bæri þess merki að hún hefði þurft að bera meiri ábyrgð en jafna ldrar hennar. Sérfræðingunum bar einnig saman um að hún væri trú verðug og að ekkert í framkomu hennar gæfi tilefni til að ætla að hún væri ekki að segja satt og rétt frá atburðum sem hún hefði upplifað af eigin raun. Dómurinn telur því að það hafi veri ð fyllilega eðlilegt að starfsmenn Barna verndar legðu trúnað á þá frásögn telpunnar að móðir hennar hefði ekki burði til þess að sinna heimilinu og annast börn sín og það væri ríkulegt tilefni til þess að hafa verulegar áhyggjur af öllum börn unum í umsjó n hennar. Starfsmenn Barnaverndar höfðu einnig rætt við hin systkini telpunnar. Sam kvæmt frásögn þeirra voru vís bend ingar um að sam býlis maður sóknaraðila næði ekki alltaf að hemja skap sitt. Tilkynning til Barnaverndar í gegnum 112 staðfesti þetta. Eftir heimsóknir á heimilið höfðu starfsmenn Barnaverndar rökstudda ástæðu til þess að ætla að sóknaraðila liði afar illa bæði andlega og líkamlega. Þeir höfðu því fullt tilefni til þess að grafast fyrir um hvort andleg vanlíðan hennar stafaði af ofneysl u lyfja eða öðrum ástæðum. Hún gat ekki eða vildi ekki gefa þvagsýni fyrir vímuefnapróf. Í þvagsýni sem sambýlismaður sóknaraðila gaf í viðtali hjá Barnavernd 2. mars sl. mældist meira en 100 ng/ml af tetrahýdrókannabínólsýru sem samsvarar nýlegri neysl u kanna bis efna. Því var ljóst að hafði hann fallið. Miðað við þau gögn sem liggja fyrir telur dómurinn að starfsmenn Barnaverndar hafi rannsakað aðstæð ur sóknaraðila nægjanlega áður en ákveðið var að vista börn hennar utan heimilis. Í 24. gr. barnaverndarlaga er tilgreind sú aðstoð sem barnavernd getur boðið for eldrum og þau samþykkt að þiggja í áætlun um meðferð máls, skv. 23. gr. Hafi for eldrar þegið þessa aðstoð en hún ekki borið árangur eða barnavernd telur aðstæður þær að sú aðstoð sem hún getur veitt sé ófullnægjandi getur hún skv. 27. gr., sbr. 26. gr., kveðið á um töku barns af heimili. Eftir að könnun máls var lokið var sambýlism anni móður boðin aðstoð við að komast í afeitrun 12 tveimur vikum síðar var hann fallinn á bind ind inu, eins og áður greinir. Þótt samið hefði verið um það í þess í stað í göngu deild Sambýlismaður sókn ar aðila só tti hana í sex skipti. Samkvæmt skýrslu starfs gert hlé á eftirmeðferðinni vegna Covid - 19 - far ald ursins og gat það ekki skýrt að sam býlismaðurinn sótti eftirmeðferðina ekki allan tím ann sem hún stóð. Jafnframt hafði verið samið um að sambýlismaðurinn leitaði sér ráðgjafar við að stjórna skapi ings ins þar að hann pantaði sér tíma sjálfur. Þegar Barnavernd ákvað 6. apríl sl. að leggja til vistun allra barn anna ut an heimilis sóknaraðila hafði hann ekki enn pantað tíma hjá sál fræð ingnum. Sótt var um viðtöl fyrir sóknaraðila hjá fíkni - og áfallaráðgjafa þegar í janúar sl. en hún hafði einungis farið í eitt viðtal þegar starfsmenn Barnaverndar lögðu til að börnin yrðu vistuð utan heim ilis. Á fundi með sóknaraðila og sambýlismanni hennar bæði 15. febrúar og 2. mars sl. lögðu starfsmenn Barnaverndar til nokkur úrræði, sbr. 24. gr. barnaverndarlaga. Yngsti sonur sóknaraðila mun vera jafn fyrir ferðar mik ill og ön henni að hluta til byrðinni af umönnun litla drengs ins svo að hún fengi svigr úm til þess að byggja sig upp, svo sem með því að fara til áfalla - og fíkniráðgjafa og sjúkra þjálf ara og ætti jafnframt lausa stund fyrir sjálfa sig. Sóknaraðili afþakkaði vistun fyrir drenginn hálfan dag hjá dagmóður. Hún tók ekki heldur undir að fá s tuðningsfjölskyldu fyrir hann eða fá tilsjón inn á heimilið til þess að hjálpa henni að ná yfirsýn yfir öll þau verk efni sem í reynd hvíla á herðum hennar. Í stað þessarar aðstoðar óskaði hún eftir heimaþjónustu, þ.e.a.s. þrifum á heim il inu því vegna baksins ætti hún erfitt með þau. Sótt var um þá þjónustu en vegna biðlista mun sú þjónusta ekki hafa verið komin á heimilið á þeim mánuði sem leið frá því að hún var pöntuð og þar til málið var lagt fyrir barnaverndarnefnd. Vegna staðfastrar frásagnar B af heimilisaðstæðum höfðu starfsmenn Barna verndar áhyggjur af getu sóknaraðila til þess að annast börnin. Þeir höfðu einnig áhyggjur af því að hún neytti lyfja umfram það sem læknar töldu henni nauðsynlegt en sókn ar aðili var stundum dofin og sljó þegar eftirlit kom á heimilið. Hún vildi taka munn vatns próf sem mælir einungis neyslu síðasta sólar hrings. Þvagpróf mælir hins vegar miklu fleiri læknalyf og lengra tíma bil en munn vatns próf. Af þeim sökum sóttist Barna vernd eftir þvagprófi. Stundum neita Það tókst því aldrei að taka af henni þvagpróf frá því að málið hófst og þar til það var lagt fyrir barna - vernd arnefnd. Það var því tilefni til þess að óttast neyslu sóknaraðila en ekki tókst að sann reyna þann grun. Þegar svo stendur á eiga hagsmunir barnanna og þörf þeirra fyrir öruggt umhverfi að njóta vaf ans enda höfðu starfsmennirnir áhyggjur af fleiri þáttum en þessum í aðbúnaði barnanna á heimili sóknaraðila, eins og rakið h efur verið. Starfsmenn Barnaverndar lögðu til við barnaverndarnefnd 6. apríl sl. að sóknar aðili samþykkti vistun telpunnar utan heimilis í fjóra mánuði. Að mati dómsins höfðu vægari úrræði til þess að styðja sambýlismann sóknar aðila verið reynd nægj an lega en ekki borið árangur. Að mati dómsins höfðu vægari úrræði til þess að styðja sókn araðila verið reynd nægjanlega því hún nýtti hvorki tíma hjá sjúkraþjálfara né áfalla - og fíkni ráð gjafa og hafnaði þeirri aðstoð sem hefði gert henni kleift að sækja þessi viðtöl. Með vísan til frásagar B af aðstæðum á heimilinu telur dómurinn að brýnir hags munir hennar hafi mælt með því að hún yrði vistuð utan heimilis móður sinnar, svo og að uppfyllt hafi verið skilyrði b - liðar 1. mgr. 27. gr. laga nr. 80/2002 og me ðalhófs nægj an lega gætt. Dómurinn telur að sú þjónusta sem sóknaraðili þó þáði, þrif á heimilinu, hefði, þótt tekist hefði að veita hana, aldrei megnað að bæta þær uppeldisaðstæður sem börnin bjuggu þá við, meðal annars vegna þess hversu úrvinda hún var andlega og lík amlega. Að mati dómsins hefði dagleg, klukkustundar ráðgjöf inu við. 13 Þá þarf að svara því hvort uppfyllt séu skilyrði til þess að vista telpuna áfram utan heimilis í allt að fjóra mánuði talið frá 13. apríl sl., þ.e. til 13. ágúst nk. Í 1. mgr. 28. gr. barnaverndarlaga segir að telji barnaverndarnefnd nauðsynlegt að ráðstöfun skv. a - og b - lið 1. mgr. 27. gr. standi lengur en þar er kveðið á um skuli hún gera kröfu um það fyrir héraðsdómi. Sem f yrr verður að gæta sjónarmiða um meðalhóf samkvæmt 7. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga og 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Markmiðið með því að vista telpuna utan heimilis móður sinnar í fjóra mánuði er að tryggja að hún búi við öruggar og stöðugar aðstæ ður á meðan sóknaraðili og sam býl ismaður hennar vinni að því að bæta uppeldisaðstæður barnanna í sinni umsjá og for sjárhæfni þeirra verði metin að nýju. Í því skyni á sóknaraðili meðal annars að leita til áfalla - og fíkniráðgjafa. Komi í ljós að hún sé í neyslu verði hún að fara í meðferð. Henni ber einnig að vinna að því að bæta andlega heilsu sína, meðal annars með viðtölum við geðlækni. Sambærilegrar aðstoðar skyldi sambýlismaður hennar einnig leita Það kom skýr t fram í máli þess starfsmanns Barnaverndar sem sér um mál sókn ar aðila að markmiðið með vistun barnanna utan heimilis væri að styrkja sóknaraðila þannig að henni verði kleift að sjá um börn sín á ný og fá þau á ný inn á heimilið. Eins og áður greinir s kal samkvæmt 2. mgr. 63. a í lögum nr. 80/2002 gefa barni, sem er ekki aðili, kost á að tjá sig um mál í samræmi við aldur þess og þroska nema dóm ari telji afstöðu þess koma nægilega skýrt fram í gögnum máls. Þótt afstaða telp unnar kæmi skýrt fram í gögn um málsins ákvað dómari að fá sérfræðing sem Barna vernd hefði ekki valið til þess að ræða við telpuna í tengslum við meðferð þessa máls fyrir dómi. Fram er komið að telpan hringdi í föður sinn að morgni laugardagsins 27. febrúar sl. og bað hann að koma og sækja sig. Í greinargerð sálfræðingsins kom fram að þann dag hefði hún gefist upp á ástand inu á heimili móður sinnar. Fyrir dómi bar sál fræð ing ur inn að það hefði ekki verið eitthvert eitt atvik sem hefði fyllt mælinn hjá telpunni heldur hefði vanda málið verið á hægri suðu lengi en á þessum degi hefði hún gefist upp. Síðan þá hefur hún alfarið verið hjá föður sínum. Í viðtali sálfræðings við telpuna 3. maí sl. sagðist hún ekki vilja hitta móður sína strax þótt hún saknaði hennar smávegis. Hún gæti hugsað sér að hitta hana á Facetime einu sinni í mánuði í þrjú skipti og eftir það gæti hún hitt hana augliti til auglitis ef hún væri frísk. Hún sagðist alls ekki vera reiðubúin að gista strax hjá móður sinni. Ef móður hennar batnaði gæti hún hugsað sér a ð vera hjá henni aðra hverja helgi og jafnvel seinna aðra hverja viku. Sálfræðingurinn bar fyrir dómi að hann mæti það þannig að barnið saknaði móður sinnar en bæri ekki traust til hennar sem uppalanda á meðan hún væri veik. Sál fræð ing ur inn taldi þó engan vafa leika á því að telpunni þætti vænt um móður sína. Í skýrslu starfsmanns Barnaverndar fyrir dómi kom fram að telpan hefði ekki viljað heimsækja móður sína á [...] þar sem hún er með yngsta syni sínum í grein ingar - og leiðbeiningarvistun. Telpan hefði sagt sál fræð ingi Barnaverndar að hún vildi vera í fylgd sálfræðingsins og föður síns þegar hún hitti móður sína í fyrsta skipti. Við aðal meðferð málsins lá ekki fyrir hvenær telpan væri reiðubúin að hitta móður sína. Ljóst er að það mun taka al lnokkrar vikur ef ekki nokkra mánuði fyrir sóknar aðila að byggja sig upp andlega og líkamlega til þess að geta séð um öll börnin heima hjá sér á ný. Það mun einnig taka þann tíma að byggja upp traust telpunnar til móður sinnar. Því fellst dómurinn á að vi sta megi telpuna utan heim ilis móður sinnar í allt að fjóra mán uði talið frá 13. apríl sl. Telpan bjó hjá föður sínum aðra hverja viku frá hausti 2020 og óskaði sjálf eftir því að hann sækti hana. Því telur dómurinn að úrræðið sé ekki íþyngj andi fyrir h ana, sbr. 7. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga. Þvert á móti telur dómurinn þessa ráðstöfun telp unni fyrir bestu, sbr. 1. mgr. 4. gr., á meðan sóknaraðili og sambýlis maður hennar vinna að því að bæta forsjárhæfni sína. Eins og kemur fram í mati á for sjár hæ fni sókn ar aðila og sambýlismanns hennar frá því í maí 2020 eiga vímu efna neysla og barna upp eldi ekki samleið. Eftir að úrskurður varn araðila var kveðinn upp mældist sambýlismaður sókn ar aðila 30. apríl sl. með umbrotsefni kókaíns í þvagi. M, yfir læ 14 sýndi að hann hefði neytt kókaíns á síðustu tveimur sólar hringum áður en prófið var tekið. Hann hefur því sjúk dómi sínum. ] bar að rannsóknir sýndu að tækist manni að vera án vímuefna í þrjá mánuði hefði hann aukið líkur sínar um helming á að vera það áfram. H afi sambýlismaður sóknaraðila yfirhöfuð áhuga á að láta af fíkniefnaneyslu sinni mun það taka hann nokkra mánuði að sý na fram á að hann geti haldið bindindi en það er skilyrði þess að hann teljist hafa forsjárhæfni, ásamt því að hann læri að stjórna skapi sínu. Einnig af þessum sökum fellst dómurinn á að vista skuli B utan heim ilis móður sinnar í allt að fjóra mánuði. Varnaraðili krefst ekki málskostnaðar. Rétt þykir að máls kostn aður milli aðila falli niður. Sóknaraðili krefst máls kostn aðar eins og málið væri ekki gjaf sókn ar mál og vísar til ákvæða 60. gr. barna - vernd ar laga nr. 80/2002 því til stuðn ings. Sóknaraðili fékk gjafsókn í málinu með bréfi dómsmála ráðu neyt is ins, dag settu 3. maí 2021. Úr ríkissjóði greiðist því gjafsóknarkostnaður hennar sem er mál flutn ings þóknun lögmanns hennar, Þorbjargar Ingu Jónsdóttur, sem þykir hæfilega ákveðin 250.00 0 krónur, og málflutningsþóknun lögmanns hennar, Kolbrúar Garðars dóttur, sem þykir hæfilega ákveðin 300.000 kr. Við ákvörðun þóknunar Þorbjargar er tekið tillit til þess að á sama tíma eru rekin tvö önnur sams konar mál um önnur börn sókn - ar aðila. Sam kv æmt dóm venju er virð is auka skattur ekki meðtalinn í fjárhæðinni. Ingiríður Lúðvíksdóttir héraðsdómari kveður upp þennan úrskurð. Ú R S K U R Ð A R O R Ð Staðfestur er sá úrskurður varnaraðila, barnaverndarnefndar Reykja víkur, 13. apríl sl., að B, dóttir sóknaraðila, A, verði vistuð á heimili á vegum nefndarinnar í tvo mán uði. Jafnframt er fall ist á kröfu varnar aðila um vistun telpunnar utan heimilis sóknaraðila í tvo mán uði til viðbótar, eða samtals í fjóra mánuði talið frá 13. apríl 2021. M álskostnaður milli málsaðila fellur niður. Gjafsóknarkostnaður sóknaraðila sem er málflutningsþóknun lögmanns hennar, Þorbjargar Ingu Jónsdóttur, 250.000 krónur, og málflutningsþóknun lög manns hennar, Kolbrúnar Garðarsdóttur, 300.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði