LANDSRÉTTUR Úrskurður miðvikudaginn 9. júní 2021. Mál nr. 332/2021 : A og B (Þorbjörg Inga Jónsdóttir lögmaður ) gegn barnaverndarnefnd Reykjavíkur (Dagmar Arnardóttir lögmaður) Lykilorð Kærumál. Vistun barns. Aðild. Gjafsókn. Útdráttur Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem staðfestur var úrskurður BR um vistun sonar A og B utan heimilis í tvo mánuði frá 13. apríl 2021. A og B skutu úrskurði BR til héraðsdóms. A fór ein með forsjá drengsins og taldi héraðsdómur að einungis hún gæti veri ð aðili að málinu. Í úrskurði Landsréttar kom meðal annars fram að A og B væru foreldrar drengsins, þau hefðu verið í óskráðri sambúð frá árinu 2018 og yrði ekki annað ráðið en að þau hafi bæði átt þátt í umönnun drengsins frá fæðingu hans. Eins og atvikum málsins væri háttað og með hliðsjón af orðalagi 2. mgr. 62. gr. og 3. mgr. 3. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 þætti rétt að játa honum aðild að málinu. Hinn kærði úrskurður var staðfestur að öðru leyti með vísan til forsendna hans. Úrskurður Landsrétt ar Landsréttardómararnir Aðalsteinn E. Jónasson , Eiríkur Jónsson og Ragnheiður Harðardóttir kveða upp úrskurð í máli þessu. Málsmeðferð og dómkröfur aðila 1 Sóknaraðil ar skutu málinu til Landsréttar með kæru 21. maí 2021 . Greinargerð varnaraðila barst réttinum 2. júní 2021. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 17. maí 2021 í málinu nr. U - /2021 þar sem staðfestur var úrskurður varnaraðila 13. apríl 2021 um að sonur sóknaraðila, C , skyldi vistaður utan heimilis þeirra í tvo mánuði frá þeim de gi að telja. Kæruheimild er í 1 . mgr. 64 . gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 . 2 Sóknaraðil ar kref ja st þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið og úrskurður varnaraðila 13. apríl 2021 felldur úr gildi. Þá krefjast sóknaraðilar málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar eins og málið væri eigi gjafsóknarmál. 3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar. 2 Niðurstaða 4 Eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði er mál þetta rekið samhliða tveimur öðrum málum er varða tímabundna vistun þriggja barna sóknaraðilans A utan heimilis, sbr. b - lið 1. mgr. 27. gr. og 1. mgr. 28. gr. barnaverndarlaga. 5 Samkvæmt 2. mgr. 62. gr. barnaverndarlaga teljast foreldrar sóknaraðilar máls ef þau leita úrlausnar héraðsdóms en barnaverndarnefnd varnaraðili. Samkvæmt 3. mgr. 3. gr. laganna er með foreldrum átt við foreldra samkvæmt I. kafla barnalaga en einnig að jaf naði átt við þá sem fara með forsjá barns. Sóknaraðilar eru foreldrar drengsins C sem mál þetta varðar. Þau hafa verið í óskráðri sambúð frá árinu 2018 og verður ekki annað ráðið en að þau hafi bæði átt þátt í umönnun drengsins frá fæðingu hans. Þótt sókna raðilinn B fari ekki með forsjá drengsins þykir, eins og atvikum máls er háttað og með hliðsjón af orðalagi 2. mgr. 62. gr. og 3. mgr. 3. gr. barnaverndarlaga, rétt að játa honum aðild að málinu. Við túlkun á síðastnefndum ákvæðum um aðild að málinu er höf ð hliðsjón af 71. gr. stjórnarskrárinnar um friðhelgi fjölskyldu og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu um sama efni, sbr. lög nr. 62/1994 um mannréttindasáttmála Evrópu . 6 Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður ha nn staðfestur. 7 Kærumálskostnaður fellur niður. Um gjafsóknarkostnað sóknaraðila fyrir Landsrétti fer eins og greinir í úrskurðarorði. Úrskurðarorð: Hinn kærði úrskurður er staðfestur. Kærumálskostnaður fellur niður. Allur gjafsóknarkostnaður sóknaraðila, A og B , fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns þeirra, Þorbjargar Ingu Jónsdóttur, 350.000 krónur. Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur, mánudaginn 17. maí 2021 Þetta mál, sem var tekið til úrskurðar 10. maí sl., barst dóminum 16. apríl sl. með kæru unni krefst sóknaraðili þess að sá úrskurður varnar aðila, barnaverndarnefndar Reykja víkur, dag settur 13. apríl sl., að vista son hennar, C, utan heim ilis í allt að tvo mán uði verði felldur úr gildi. Enn fremur krefst sóknaraðili málskostnaðar úr ríkissjóði, þar með talið þóknun lög manns, eins og málið væri eigi gjafsóknarmál. Varnaraðili, barnaverndarnefnd Reykjavíkur, krefst þess að staðfestur verði sá úrskurður hennar frá 13. apríl sl. að heimilt sé að vista drenginn C, sem lúti for sjá móður sinnar, A, utan heimilis hennar í tvo mán uði, talið frá 13. apríl sl., sbr. b - lið. 1. mgr. 27. gr. barna verndar laga nr. 80/2002. 3 Varnaraðili krefst ekki málskostnaðar. Málsatvik Með heimild í b - lið 1. mgr. 27. gr. barnaverndarlaga kvað varnaraðili upp þann úrskurð 13. apríl 2021 að sonur sóknaraðila C skyldi vistaður utan heimilis á vegum varnaraðila í allt að tvo mánuði talið frá sama degi. aða og lýtur forsjá - ar aðili á jafn ginlega með for sjá þeirra ásamt föður barnanna, H. búð með B, föður C. Hún neytti vímuefna á 27 . maí 2019. Sókn ar aðili hefur verið í eftirliti hjá geð orði frá Heilsugæ febrúar 2021, segir að hann hafi farið í endur teknar meðferðir vegna meðal annars kók aín - og spila fíknar og hafi lengst haldið vímu efnabindindi í þrjú og hálft ár en hafi farið í með ferð árið 2019. Hann hafi verið orðinu segir að hann glími við kvíða og noti róandi - lyf. Einnig er vísað til eldri vottorða, frá árinu 2015, þar sem segi að sóknaraðili eigi til skap - ofsa. höfðu engin afskipti af henni og börnum hennar fyrr en um áramót 2018 og 2019. Þá hafði hún búið í nokkra mánuði með núverandi sambýlismanni sínum og hafði fallið á bindindi í október 2018. Í apríl 2019 sam þykkti hún vistun barnanna utan heimilis í þrjá mánuði og voru börnin þá hjá feðrum sínum. Í júní sama ár sam þykkti hún vistun þeirra utan heimilis allt til 2. október. Hún og sambýlismaður hennar fóru í með ferð á því tímabili og var það eins og áður seg ir sjötta meðferð hennar. Í byrjun okt óber neituðu sóknaraðili og sam býlis maður hennar að rita undir áætlun um meðferð máls. Barnavernd hafði áhyggjur af vel ferð barnanna á heimili sóknaraðila og töldu starfs menn öryggi barnanna ekki tryggt á meðan sa mbýlismaður hennar byggi á heimil inu. Þennan tíma þyrfti til þess að aðlaga börnin að heimilinu og ná sam starfi við sóknar aðila og sam býl is mann hennar. Barnaverndarnefnd úrskurðaði 8. október 2019 að vista skyldi börnin utan heim ilis móður sinnar til 8. des em ber 2019. Sóknaraðili krafðist þess að úrskurðurinn yrði felldur úr gildi. Héraðs dómur Reykjavíkur hafn aði þeirri kröfu 6. nóv em ber 2019. Barna vernd ar nefnd úrskurð aði 20. desember 2019 að vista skyldi börnin utan heimilis í tvo mánuði . Héraðs dómur Reykja víkur stað festi þá ákvörðun 11. febrúar 2020 og féllst á þá kröfu varnar aðila að vist unin skyldi standa samanlagt í sex mánuði til 20. júní 2020. Með úrskurði 27. mars felldi Lands réttur þann úrskurð úr gildi og börnin þrjú fluttu til móður sinnar. Þegar í janúar 2020 höfðu Barnavernd borist áhyggjur af barni sem sóknaraðili bar þá undir belti vegna fíkni - og geðsögu hennar. Hún var þá þegar komin í áhættu mæðra vernd. Í mars tilkynnti yfirlæknir göngudeildar mæðraverndar að komi ð hefði í ljós að sóknaraðili hefði fengið ávísað miklu magni verkjalyfja og slævandi lyfja frá ýmsum læknum. Höfðu læknar áhyggjur af þeim áhrifum sem lyfin hefðu á barnið ef sókn ar aðili tæki þau. Í bréfi til Barnaverndar 5. maí 2020 höfðu læknar göngud eildar mæðra - verndar ekki áhyggjur af því að sóknaraðili misnotaði lyf en töldu hana taka í réttu magni verkjalyf sem læknar deildar innar ávísuðu. Vorið 2020 var unnið forsjárhæfnismat á sóknaraðila. Í matsgerð dags. 11. maí 2020 kom fram að sóknaraðil i hefði haft getu og hæfni til þess að hafa innsýn í þarfir barna sinna á þeim tíma sem hún hélt bindindi. Samandregið benti matsmaður á að for sjár hæfni sóknaraðila stæði og félli með því hvernig henni gengi að hafa stjórn á fíkni sjúkdómi sínum. Forsend a þess að ala upp barn væri að halda bindindi og börn 4 væru ekki beitt ofbeldi eða ofbeldi beitt í návist þeirra. Tækist sóknaraðila að halda sig frá fíkni efnum og tryggja að ofbeldi væri ekki beitt á heimili hennar væri forsjárhæfni hennar góð. Á sama tíma var unnið mat á forsjárhæfni sambýlismanns sóknaraðila. Þar segir meðal annars að tengsl hans við börnin séu ekki mjög djúp en ekki sé ástæða til þess að efa velvilja hans í garð stjúpbarna sinna og hjálpsemi hans við þau. Hann þurfi þó að læra betur að stilla skap sitt. Það væri styrkur hans að vilja börn unum vel en hann hefði þann veikleika að erfitt væri að treysta því að hann héldi bind indi (sinnti edrú mennsku) og að hann stillti skap sitt. Því væri mikilvægt að hann lærði betur að stjórna hegðu n sinni þannig að hvorki börnunum á heimilinu né öðrum stafaði ógn af framkomu hans. [...] Þar væri sjár hæfni hans stæði og félli með því hvernig honum gengi að hafa stjórn á fíkni sjúk dómi sínum. Forsenda þess að ala u pp barn væri að vera edrú og að börn væru ekki beitt ofbeldi og því væri ekki beitt í návist þeirra. efni hennar unnin hjá varnaraðila samkvæmt 30. gr. barnaverndarlaga því starfsmenn óttuð ust að hún neytti lyfja, eins og rakið hefur verið. Barnavernd óskaði eftir sam vinnu sókn ar aðila um að gera með ferðaráætlun þegar drengurinn fædd ist en foreldrar hans höfn uðu því og málinu var lokað. Í upplýsingum sem heilsu gæsla sóknaraðila tók saman í janúar sl., segir meðal ann ars að í fæð ing artilkynningu um drenginn sé greint frá frá hvarfs ein kennum hjá nýbura vegna fíkni lyfjanotkunar sókn ar aðila, móður (P96.1, ICD - inn við fæðingu. Bókað var um sængurlegu að sambýlismaður sóknaraðila hefði verið ógnandi og orð ljótur í garð barna læknis sem ræddi við foreldrana um barnið daginn eftir að það fædd ist. Hefði lækn ir inn ekki séð sér annað fært en að hafa annan starfsmann sér til full tingis inni á stof unni á meðan samtalið fór fram. Sóknaraðili leggur áherslu á að fæðingin hafi reynt mikið á hana og hún verið mjög lengi að jafna sig eftir hana. kynning um að andlegu ofbeldi væri b eitt á heimili sóknaraðila. Á meðferðarfundi 21. september 2020 var bókað að rætt hefði verið við elstu dóttur sóknaraðila í skólanum. Hún ætti nýjan bróður. Stundum hugsaði mamma um hann en stundum sambýlismaður hennar. Hann væri þó að vinna á næturnar og svæfi mikið. Móðir hennar svæfi einnig mikið. Telpan sæi þá um litla bróður sinn og gæfi honum pela. Hún gæfi honum einnig pela áður en hún færi í skólann á morgnana. Á þeim fundi lagði Barnavernd til að málinu yrði lokað hjá henni þrátt fyrir að enn bærust tilkynningar um áhyggjur af drengnum og öðrum börnum sóknaraðila, meðal ann ars vegna gruns um neyslu á heimilinu og um heimilisofbeldi. Könnun á efni til kynn ing anna gæfi hins vegar ekki tilefni til inngripa eða þvingunarúrræða af hálfu Barna ver ndar. Að mati Barna verndar vildu sóknaraðili og sambýlismaður hennar ekki þiggja þann stuðning sem Barna vernd bauð. Í byrjun desember 2020 tilkynnti skóli eldri barnanna um áhyggjur af þeim í umsjá móður sinnar. Elsta telpan hefði greint kennara frá þ ví að móðir hennar og sam býl is maður svæfu mikið. Telpan vekti systkini sín, tæki til nesti fyrir þau og kæmi þeim af stað í skól ann. Móðir hennar sofnaði líka alltaf snemma á kvöldin. Þá var barnaverndarmálið opnað að nýju og tímabil könnunar hófst s br. 1. mgr. 21. gr. laga nr. 80/2002 með samþykki sóknaraðila og sambýlismanns hennar. Sambýlismaður sóknaraðila var stöðvaður við akstur undir áhrifum ávana - og fíkni efna í október 2020 en tilkynningin barst Barnavernd ekki fyrr en í desember. Hann ha fði alllöngu áður misst ökuréttindin. Á Þorláksmessu var hann einnig stöðvaður við akstur undir áhrifum ávana - og fíkniefna. Í lok árs 2020 viðurkenndi hann í viðtali hjá Barna vernd, þar sem lögmaður hans var við staddur, að hafa fallið í nokkur skipti ár ið 2020. Könnun málsins lauk í lok janúar 2021. Þótt ekki hefðu borist allar þær upp lýs ingar sem óskað hafði verið eftir töldu starfsmenn þær upplýsingar sem þó lægju fyrir veita tilefni til þess að hafa alvarlegar 5 áhyggjur af börnunum í umsjá sóknarað ila og sam býlismanns hennar meðal annars vegna vímuefnaneyslu sambýlismannsins. Barna vernd taldi mikilvægt að sóknaraðili og sambýlismaður hennar sýndu tafarlaust fram á bættar aðstæður í sinni umsjá og þæðu veittan stuðning. Kæmi í ljós að sóknaraðili t æki ekki ábyrgð á börnum sínum og sambýlismaður hennar léti ekki af neyslu yrði að bóka málið á meðferðarfundi í því skyni að grípa til frekari aðgerða. Í byrjun febrúar 2020 rituðu sóknaraðili og sambýlismaður hennar undir áætlun um meðferð máls sem sky ldi standa til 4. júní nk. Barnavernd skyldi styðja sambýl is mann inn í að komast í vímu efna meðferð og halda bindindi. Jafnframt skyldi styðja móður í að halda bindindi með aðstoð fag aðila og athuga að fá stuðning inn á heimilið til þess að styðja og e fla hana og sam býlis mann hennar í uppeldishlutverki sínu. haldi af því átti hann Starfsmenn barnaverndar fóru á heimili sóknaraðila 15 . febrúar sl. Hún kvaðst mjög þreytt, meðal annars vegna þess að litli drengurinn væri þungur og hún slæm í lík am anum. Hún fengi aldrei neinn tíma ein og hefði ekkert stuðningsnet. Í viðtalinu kvaðst hún upp gefin. Sóknaraðila var þá boðið að vista litla drenginn hjá dag móður hálfan daginn til þess að hún gæti farið til fíkni ráð gjafa og sjúkraþjálfara. Hún taldi sig hafa slæma reynslu af dag mæðrum og hafnaði þessu úrræði. Henni var boðin stuðn ings fjöl skylda fyrir litla drenginn en leist ekki á þá a ðstoð. Að morgni laugardags 27. febrúar sl. hafði elsta telpan samband við föður sinn og bað hann að sækja sig. Hún gæti ekki vakið móður sína en öll systkini hennar væru vöknuð, þar á meðal litli bróðir, r systkina hennar, F og G, svo og Barnavernd. Feður elstu barnanna tóku þau til sín þennan dag og hafa þau verið hjá þeim síðan. Starfsmaður Barnaverndar kom þá á heimilið, svo og lögmaður sóknaraðila. Að höfðu sam ráði við lögmann sinn neitaði sóknaraðili að gefa þvagsýni vegna þess að hún væri brennd af samskiptum sínum við Barnavernd. Sambýlismaður hennar féllst á að gefa munn vatns próf sem gaf hreint svar við öllum efnum sem prófið getur mælt en það mælir einungis neyslu þess dags sem það er tekið. Í þvagsýni sem sambýlismaður sóknaraðila gaf þremur dögum síðar á fundi hjá Barna vernd 2. ir að þeirri með ferð lýkur. Á sama tíma mældist einnig meira en 100 ng/ml af tetra hýdró kanna bínól sýru (umbrotsefni kannabisefna) í þvagi sam býlis - manns ins. Sam kvæmt upp lýs ingum frá Rann sókn arstofu í lyfja - og eitur efna fræði sam svarar það mag n nýlegri neyslu. með ferð er hann í suboxone - viðhaldsmeðferð við ópíóða fíkn og mun hafa komið í boðuð viðtöl í henni. Ekki liggur fyrir hvaða áhrif neysla kannabis hefur á þá meðferð. Heimilislæknir sóknaraðila og barna hennar tilkynnti Barnavernd í byrjun mars sl. að telpan hefði greint lækninum frá aðstæðum á heimili móður sinnar sem læknirinn mat sem mikla vanrækslu. Telpan hefði gefist upp og farið af heimilinu og tekið tvö yngri systkini sín með en neyðst til þess að skilja yngsta bróður sinn eftir hjá sókn ar aðila og sambýlismanni hennar, föður drengsins. Á svipuðum tíma barst Barnavernd ti l kynn ing í gegnum 112, þess efnis að mikil kannabislykt bærist út af heimili sóknaraðila. Á meðferðarfundi 25. mars sl. var bókað að starfsmenn hefðu áhyggjur af litla drengnum á heimili foreldra sinna fram að því að málefni hans færi fyrir fund barna verndar 6. apríl. Lagt var til að foreldrar hennar samþykktu þennan stuðn - 17. apríl sl. Varnar aðili vísar til þess að á tímabili meðferðaráætlunar hafi starfsmenn Barna verndar reynt að ná sam vinnu við sóknaraðila og sambýlismann hennar sem hafi ekki gengið eftir sem skyldi. Þau tvö hafi þar til nýlega hafnað þeim stuðningi sem lagður var upp með þeim, s.s. stuðningi inn á heimilið til þess að 6 efla þau í uppeldishlutverki sínu, og hafa einvörðungu talið sig í þörf fyrir heima þjón ustu sem aðstoðar þau með þrif. Sókn ar aðili hafi neitað að skila inn þvagprufum þrátt fyrir ítrekaðar beiðnir starfs manna Barnaverndar. Sambýlismaður hennar hafi fallið á bind indi tveimur vikum eftir að afeitrun lauk og hafi gang á göngu deild kvæmt upp lýs ingum þaðan, dags. 11. mars 2021. Þá hafi hann ekki haft sam ar aðili hafi aðeins einu sinni mætt til fíkni ráðgjafa en afboðað í tvö skipti. Mál drengsins var tekið fyrir á meðferðarfundi st arfsmanna barnaverndar 10. mars 2021. Í bókun fundarins kom fram að miðað við fyrirliggjandi upplýsingar, ítrek aðar tilkynningar um vanrækslu og neyslu á heimilinu væru tilefni til þess að hafa miklar áhyggjur af velferð hans í umsjá sóknaraðila og sambýl ismanns hennar. Vímu efna neysla sam býlismannsins hefði verið staðfest og að mati starfsmanna barna verndar væri andleg heilsa sóknaraðila óstöðug. Hún gréti mikið og grunsemdir væru um að hún héldi ekki vímu efnabindindi, því hún hefði virkað undir áhrif um þegar starfs menn Barna verndar komu á heimilið og hún vildi ekki taka vímu efna próf. Vegna frásagnar elstu telpunnar hefðu starfs menn irnir áhyggjur af almennri getu sóknaraðila og sam býlis manns hennar til að ann ast börnin. Þar eð starfsmenn Barna verndar óttuðust aðstæður drengs ins á heim ilinu og með tilliti til hags muna hans lögðu þeir til að sókn ar aðili og sambýlismaður hennar færu í grein ingar - og leið bein víðtæks vanda þeirra væri mikilvægt að þau dveld - eld is hlutverki sínu og veittur við eig andi stuðn ingur. Hinn 15. mars 2021 komu sóknaraðili og sambýlismaður hennar til viðtals hjá Barna vernd og var þeim kynnt bókun meðferðarfundar, dags. 10. mars sl. Þau voru ekki sam þykk tillögum starfs manna Barnaverndar og töldu að meðal hófs hefði ekki verið gætt. Í tölvupósti frá lög manni sóknaraðila og sambýlis manns hennar kom fram að þau vildu fá stuðning inn á heim ilið í formi tilsjónar og heima þjón - us tu. Þá kom fram að þau myndu vilja vinna eftir fyrir liggj andi með ferð ar áætlun. Aðfarar mál væri til með ferðar hjá Sýslu mann inum á höfuð borg ar svæðinu til þess að fá eldri börnin heim til sóknaraðila en hún hefði sagt að hún ætlaði ekki að ná í þa u til feðra þeirra. Þótt þau hefðu lýst vilja til samstarfs höfn uðu sókn ar aðili og sam býlismaður hennar 15. mars sl. að und ir gang ast vímu efna próf og vildu ein ungis fara í blóð prufu. Sóknar aðili og sambýlis maður hennar hafa frá 29. mars sl. þeg ið stuðn heimilið. Mál drengsins var tekið fyrir á fundi varnaraðila 6. apríl 2021. Fyrir fundinum lá til laga í greinargerð starfsmanna Barnaverndar, dags. 30. mars 2021. Þar segir að út frá fyrir liggjandi upplýsingum, ítrekuðum t ilkynningum um van rækslu og neyslu á heim il inu sé það mat starfsmanna Barnaverndar að tilefni sé til að hafa miklar áhyggjur af vel ferð drengsins í umsjá sóknaraðila og sambýlismanns hennar. Vímu efna neysla sam býl is mannsins hafi verið staðfest auk þess sem sóknaraðili sé að mati starfs manna óstöðug andlega. Starfsmenn Barnaverndar hafi áhyggjur af almennri getu þeirra til þess að annast börnin miðað við frásögn elstu telpunnar. Ljóst þyki miðað við stöðu málsins og alvarleika þess að ekki sé unnt a ð veita stuðning á heimili fjöl skyld unnar að svo komnu máli. Starfsmenn Barnaverndar hafi miklar áhyggjur af aðstæðum drengsins á heimilinu og telji rétt með tilliti til hagsmuna hans að sóknaraðili og sambýlismaður hennar fari í greiningar - og leiðbeini barnaverndarlaga. Gerð verði áætlun um meðferð máls skv. 23. gr. sömu laga í sam vinnu við sóknaraðila. Mikilvægt sé að hún og sam býl is maður hennar byrji á því að bæta upp eldis aðstæður drengsins og sýni fram á stöðug leika áður en þau taki við umsjá eldri systk ina hans. Sóknaraðili sam þykkti ekki vistun drengs ins og var málið tekið til úrskurðar um vistun drengsins utan heimilis, skv. b - lið 1. mgr. 27. gr. barna vernd ar laga, til tveggja mánaða. Só knaraðili kærði úrskurð barnaverndarnefndar Reykjavíkur með erindi til dóms ins 16. apríl. sl. Aðalmeðferð fór fram 7. maí. Sambýlismaður sóknaraðila var þá veikur og var aðalmeðferð fram haldið mánudaginn 10. maí sl. 7 Sóknaraðili og sambýlismaður hennar gáfu skýrslu fyrir dómi. Einnig gáfu skýrslu vitnin I sálfræðingur, J heim il is læknir, K, meðferðar full býlis manns heim ilis barna, og P, sta rfsmaður Barnaverndar Reykjavíkur. Málsástæður og lagarök sóknaraðila Sóknaraðili byggir á því að ekki séu forsendur til þess að vista drenginn utan heimilis og því eigi að fella úrskurð varnaraðila úr gildi. Hún byggir á því að úrskurður inn sé rangur og að hags munum barnsins sé best borgið í umsjá hennar. Hún telur máls með ferð varnaraðila hafa, frá upphafi, verið ófullnægjandi, enda hafi vistunin verið ákveðin fyrir varalaust án þess að fyrst væru reynd önnur úrræði sem hefðu fallið betur að hags m unum barn anna. Að lokum byggir sóknaraðili á því að hún sé fær til að annast hags muni barnanna. Hún hafi sinnt þeim vel og á fullnægjandi hátt allt frá fæðingu og verið til samstarfs við barnaverndaryfirvöld um öll úrræði sem voru lögð til. Sóknaraðili byggir á því að varnaraðili hafi brotið gegn meginreglum barna vernd arlaga um samstarf og samvinnu við foreldra í þágu hagsmuna barna. Ákvörðun varn araðila hafi ekki verið málefnaleg og án fullnægjandi rannsóknar, þar eð ákveðið hafi verið einhliða, án þess að afla upplýsinga frá þeim meðferðaraðilum sem vísað var til, að hann væri í raun í neyslu. Könnun varnaraðila hafi því hvorki verið hlutlaus né full nægj andi til þess að varpa ljósi á aðstæður barnanna eða þarfir, og málsmeðferðin þar með ófullnægj andi. Sóknaraðili byggir einnig á því að varnaraðili hafi tekið allar ákvarðanir í miklum flýti og án nægjanlegs samráðs við sig og án skoðunar eða mats á því hvort önnur úrræði væru tæk. Auk þess hafi engin brýn þörf verið á að kveða upp úrskurð um vistu n nú þar eð sóknaraðili hafi verið hætt neyslu og til samstarfs um allar aðgerðir Barna verndar í þágu barn anna, en það samstarf hafi ekki einu sinni verið reynt. Sóknaraðili telji sig hæfa til þess að fara með umsjá barnsins. Hvorki liggi fyrir upp lýs ingar né gögn um annað, sem geti rennt stoðum undir úrskurð varn ar aðila. Í mál inu séu mörg gögn sem lýsi því að sóknaraðili hafi staðið vel að umönnun barnanna allt síðasta ár. Gögnin sýni einnig hvernig sóknaraðili hafi brugðist við tíma bundnum veik i ndum sínum með að sam þykkja vistun og leita meðferðar fyrir sjálfa sig. Af því megi draga þá ályktun að sókn ar aðili forgangsraði þörfum barnanna og sinni þeim hverju sinni nógu tryggi lega. Ekki liggi fyrir nein gögn sem renni stoðum undir þá niðurstöðu varnar aðila að sóknar aðili sé ekki hæf til þess að annast börnin, hvað þá að hún hafi að ein hverju leyti van rækt umönnun litla drengsins, sem séu einu tæku málsástæðurnar fyrir vistun hans utan heimilis. Ekki liggi heldur fyrir nein staðfesting á þv í að sambýlismaður hennar sé ofbeld is hneigður eða að börnunum stafi nokkur ógn af honum og því fráleitt að vísa til ein hverrar óskilgreindar og óstaðfestrar hættu á heimilinu af þeirri ástæðu. Væri það vand inn mætti leysa hann með því að gera kröfu um að hann flytti út í stað þess að taka börnin af heim ili sínu. Sú krafa sóknaraðila að úrskurður varnaraðila verði felldur úr gildi byggist einnig á því að það sé ekki í þágu hagsmuna barnsins að vista það utan heimilis. Það sé auk þess óþarft með öllu, enda sé hægt að beita stuðningi og veita aðstoð inn á heimilið sé þörf á því. Því séu engar forsendur fyrir úrskurði varnaraðila. Sóknaraðili byggi þá kröfu sína að úrskurðurinn verði felldur úr gildi jafnframt á því að ekki hafi verið uppfyllt skilyrði til þess að kveða upp úrskurð um vistun skv. ákvæðum barnaverndarlaga. Slíkt sé óheim ilt fyrr en fullreyndar hafi verið allar aðrar aðferðir til að styðja börn og viðkomandi for eldri með samþykki þess foreldris sem úrskurði er beint gegn, svo sem kveðið sé á um í 1. mgr. 26. gr. barnaverndarlaga, sbr. 24. og 25. gr. sömu laga. Varnaraðili hafi í raun ekkert gert til þess að styðja sóknaraðila í því að annast barnið, svo sem með aðstoð sér fræð inga eða með ráð gjöf, áður en úrskurður um vistun var kveð in n upp. Þar eð varnar að ili hafi ekki leitast við að koma á úrræðum í málum barn anna með samstarfi við sókn ar aðila, sé honum óheimilt að beita sóknar aðila ein hliða, íþyngjandi úrræðum. 8 Málsástæður og lagarök varnaraðila, barnaverndarnefndar Reykjavíkur Varnaraðili hafnar þeim rökum sem sóknaraðili færir fyrir kröfu sinni. Varn ar aðili styður kröfu sína um vistun utan heimilis fyrst og fremst þeim rökum að úrskurð urinn hafi fengið lögformlega málsmeðferð og sé gildur að lögum. Við undir bú ning hans hafi verið gætt meðalhófs og tekið mið af því að vægari úrræði sam kvæmt ákvæðum barnaverndarlaga hafi annaðhvort ekki komið til greina eða þau séu full reynd án þess að við unandi árangur hafi náðst. Varn ar aðili telur aðstæður drengsins óviðun andi í umsjá sókn araðila. Að svo stöddu telji hann fullreynt að styðja hana við að hafa drenginn í sinni umsjá á sama tíma og hún og sam býlismaður hennar sýni fram á einlægan vilja og getu til að taka á vanda sínum. Því verði þau að fara í greiningar - og í sinni umsjá. Þá verði forsjár hæfni sóknaraðila metin á ný og eldri börnum veittur viðeigandi stuðningur. Meginreglur barnaverndarlaga Sóknaraðili byggi kröfu sína í fyrsta lagi á því að ákvörðun varnaraðila sé ekki í samræmi við meginreglur barnaverndarlaga. Meðal annars sé það andstætt þessum mark miðum og meginreglum að drengurinn sé vistaður á vegum varnaraðila enda sé það honum ekki fyrir bestu. Varnaraðili vísar þessu alfarið á bug. Meginreglur barnaverndarstarfs séu tilgreindar í 4. gr. barnaverndarlaga. Þar segi meðal annars að í barnaverndarstarfi skuli beita þeim ráðstöfunum sem megi ætla að séu barni fyrir bestu og að hagsmunir barna skuli ávallt hafðir í fyrirrúmi í st arf semi barna verndaryfirvalda. Jafnframt skuli barnaverndaryfirvöld í störfum sínum taka tillit til sjón ar miða og óska barna eftir því sem aldur þeirra og þroski gefi tilefni til. Barna vernd ar yfirvöld skuli leitast við að eiga góða samvinnu við börn og foreldra sem þeir hafa afskipti af og ávallt sýna þeim fyllstu nærgætni og virðingu. Varnaraðili hafi frá því að mál drengsins kom fyrst inn á borð hans reynt að beita öllum þeim úrræðum sem séu á hans valdi til að skapa drengnum það öryggi og þær að stæður sem hann eigi skýlausan rétt til og séu honum fyrir bestu. Sóknaraðila hafi verið boðið það eftirlit og þau stuðningsúrræði sem séu möguleg, eins og gögn máls ins beri glöggt með sér. Brýnir hagsmunir drengsins mæli með því að hann verði vistaður á heimili á vegum varn araðila á meðan sóknaraðili og sambýlismaður hennar vinni í vanda sínum og for sjár hæfni þeirra sé metin á ný. Í þessu ljósi hafnar varnaraðili því alfarið að gengið sé gegn því markmiði og meginreglu laganna að hagsmunir barnsins s kuli ávallt hafðir í fyrir rúmi í starfsemi barnaverndaryfirvalda eða að gengið sé gegn hagsmunum barns ins að ein hverju leyti. Þeir hafi sannanlega ávallt verið í fyrirrúmi við vinnslu máls ins hjá varn ar aðila. Þegar hagsmunir foreldra og barns þeirra vegist á vegi hagsmunir barns ins ætíð þyngra. Skilyrði b - liðar 1. mgr. 27. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002; efnislega röng ákvörðun Varnaraðili mótmælir einnig alfarið þeirri málsástæðu sóknaraðila að úrskurður varn ar aðila frá 13. apríl sl. uppfylli ekki skilyrði b - liðar 1. mgr. 27. gr. barna vernd ar laga. Í 27. gr. séu barna vernd ar nefnd veittar heim ildir til þess að úrskurða um vistun barns utan heimilis í þeim til vikum þegar ekki liggi fyrir samþykki foreldris. Gert sé ráð fyrir að uppfyllt s éu sömu skil yrði og getið er um í 1. mgr. 26. gr., þ.e. að úrræði skv. 24. og 25. gr. hafi ekki borið árangur eða eftir atvikum að barnaverndarnefnd hafi komist að þeirri niður stöðu að þau séu ófullnægj andi. Í b - lið 1. mgr. 27. gr. komi fram að barna ve rnd ar nefnd geti kveðið á um vistun barns utan heimilis í allt að tvo mánuði, meðal ann ars til þess að tryggja öryggi barns eða veita því nauð syn lega meðferð og aðhlynn ingu. Með vísan til máls atvika og allra gagna málsins sé ljóst að skilyrði b - liðar 1. mgr. 27. gr. barna vernd ar laga séu uppfyllt. Meðalhófsreglan Varnaraðili vísar því eindregið á bug að meðalhófs hafi ekki verið gætt við með ferð málsins. Þvert á móti hafi meðalhófsreglunnar verið gætt í hvívetna og ekki verið gripið til viðurhlu tameiri úrræða en nauðsynlegt hafi verið hverju sinni. Væg ari úrræði sam kvæmt ákvæðum barnaverndarlaga hafi ekki 9 megnað að skapa drengnum þær aðstæður sem hann eigi skýlausan rétt á og tryggja honum stöðugleika. Sóknar aðili hafi einnig virt að vettugi í trekuð til mæli starfsmanna Barnaverndar. Þá hafi varn araðili unnið að markmiði barnaverndarlaga í máli sókn ar aðila, sbr. 1. mgr. 2. gr. barna vernd ar laga, og fylgt meginreglum barna vernd arstarfs við máls með ferð ina, sbr. 4. gr. laganna. Samkvæm t lögum eigi foreldrar bæði rétt og beri skyldur gagnvart börnum sínum og auk þess eigi barnið sjálft ákveðinn rétt. Í barnaverndarlögum séu ýmsar heim ildir fyrir barnaverndarnefndir til þess að hafa afskipti af málefnum barna. Í lögum um barna vernd sé þ ví jafnvægi milli tveggja viðhorfa, annars vegar þess að virða rétt for eldra og annarra forráðamanna til að ráða sjálf aðbúnaði og uppeldi barna sinna og hins vegar að tryggja hagsmuni barnanna. Það séu þau lögmæltu markmið sem stjórn valdið stefni að hve rju sinni. Varnaraðili telji jafnframt grundvallarforsendu fyrir far sælli lausn máls ins að mat á vistunarúrræðum sé á forræði fagaðila. Varnar aðili sé sá fag aðili sam kvæmt 1. mgr. 12. gr. barnaverndarlaga. Sóknaraðili sé hvorki hæf á þessari stundu né næstu mánuði til þess að veita drengnum þá umönnun og upp eldi sem forsjár aðila sé skylt að veita barni sínu, sbr. 1. gr. barnaverndarlaga, þar sem ein sýnt þyki að hana skorti alger lega innsýn í eigin vanda og sambýlismanns síns. Á grund velli fyrir liggj andi upplýsinga í málinu og margra tilkynninga þar sem áhyggjum sé lýst af velferð drengsins í umsjá sóknaraðila sé það mat varnaraðila að sókn ar aðili gegni ekki for sjár skyldum sínum eins og barnaverndarlög gera ráð fyrir. Þá liggi fyrir að fíkni efnavandi sóknaraðila og sambýlismanns hennar sé djúpstæðari og víð tækari en talið var. Gögn málsins og staða þess nú sýni að nauð syn legt sé að sókn ar styrkt í upp eld is hlutv erkinu og veittur viðeigandi stuðningur í grein ingar - og leið bein ing ar vistun þar í allt að 8 vikur. Mikilvægt sé að sóknar aðili fari til áfalla - og fíkni ráð gjafa og sæki tíma hjá geðlækni og vinni að bættri andlegri heilsu sinni. Þá verði sótt um f yrir sóknaraðila í geðheilsuteymi Landspítalans. Sam - býlis manni sókn framt að sókn ar aðilar undirgangist að nýju forsjárhæfnismat og frekari stuðn ingur verði metinn á tíma b ili áætl unar að lokinni greiningar - og leið bein ingar Varnaraðili vísar því alfarið á bug að andmælaréttar hafi ekki verið gætt við með ferð málsins. Lögmaður sóknaraðila hafi fengið afhent fundarboð og gögn 30. apríl sl., og hafi komið á fund varnaraðila 6. apríl 2021 og gert grein fyrir andmælum og afstöðu sóknar aðila. Rannsóknarreglan Varnaraðili mótmæli því alfarið sem röngu og órökstuddu að ekki hafi verið fylgt rann - sóknarreglunni, sem sé lög fest í 1. mgr. 41. gr. barnaverndarla ga, áður en úrskurð ur inn var kveðinn upp. Í 1. mgr. 41. gr. barnaverndarlaga komi fram að barnaverndarnefnd skuli sjá til þess að mál sé nægjanlega upplýst áður en ákvörðun er tekin í því. Þetta beri henni að gera að eigin frumkvæði. Með þessu sé reyn t að tryggja að ákvarðanir nefndanna séu bæði lög mætar og réttar. Ekki verði settar fram nákvæmar reglur um það hvernig staðið skuli að könnun máls og hvaða gagna skuli aflað. Það sé breytilegt eftir eðli hvers máls. Sér staklega þurfi að gæta að því að m ál sé nægjanlega rann sakað áður en barna - verndar nefnd taki íþyngjandi ákvörðun gegn vilja aðila. Gögn máls ins sýni að mál barna sóknar aðila hafi verið til meðferðar hjá varnaraðila með hléum frá byrjun árs 2019. Starfs menn varnaraðila telji ekki leika vafa á því að börn sóknaraðila hafi búið við óviðunandi aðstæður í umsjá hennar. Það sé meginregla barnaverndarlaga að í starfsemi barna vernd ar yfirvalda skuli hags munir barna ávallt hafðir í fyrirrúmi. Varn araðili telur mikil vægt að aðstæður drengsi ns og systkina hans verði tryggðar utan heimilis sóknar - aðila á meðan sókn ar aðili og sam býlis maður hennar leiti sér aðstoðar og mat á for sjár hæfni þeirra fer fram. Með vísan til alls framanritaðs og gagna málsins í heild sinni er það mat varn ar aðila að brýnir hagsmunir C mæli með því að hann verði vistaður utan heim ilis í allt að tvo mánuði á heimili á vegum varn ar aðila, sbr. b - lið 1. mgr. 27. gr. barna vernd ar laga nr. 80/2002, frá og með 13. apríl. Niðurstaða 10 Í þessu máli þarf dómurin n að svara því hvort skilyrði hafi verið til þess að vista C, son sóknaraðila, utan heim ilis, sbr. 27. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í úrskurði varnaraðila dags. 13. apríl sl. segir að C lúti forsjá beggja for eldra sinna. Skömmu fyrir aðalmeðferð þessa máls lét móðir hans starfsmann Barna verndar vita að hún færi ein með forsjá drengsins. Samkvæmt forsjárvottorði frá þjóð skrá er hún ein skráð forsjárforeldri hans. Þegar úrskurður varnaraðila var kærður til dóms ins var faðir drengs ins tilgreindur sem annar sóknaraðila og telur hann sig eiga aðild að þessu dóms máli. Í 3. mgr. 3. gr. barnaverndarlaga 80/2002 segir að með hugtakinu foreldrum í lög unum sé átt við foreldra skv. I. kafla barnalaga. Í lögunum sé með foreldrum einnig að jafnaði átt v ið þá sem fara með forsjá barns. Um inntak forsjár fari eftir ákvæðum barna laga. Samkvæmt 5. mgr. 28. gr. barnalaga nr. 76/2003 felur f orsjá barns í sér rétt og skyldu fyrir foreldri til þess að ráða persónulegum högum barns og ákveða búsetustað þess. S am kvæmt þessu er það forsjárforeldri sem getur samþykkt að barn þess sé vistað utan heim ilis síns. Þar eð móðir drengsins fer ein með forsjá hans telur dómurinn að ein ungis hún geti verið aðili að þessu dóms máli. Samkvæmt 1. mgr. 4. gr. laga nr. 80/ 2002 skulu hagsmunir barna ávallt hafðir í fyrir rúmi í starfsemi barnaverndaryfirvalda. Eftir 1. mgr. 3. gr. samnings Sameinuðu þjóð anna um rétt indi barnsins, sbr. lög nr. 19/2013, skal það sem barni er fyrir bestu ávallt hafa for gang, meðal annars þeg ar félagsmálastofnanir og dómstólar gera ráð staf anir sem varða börn. Samkvæmt b - lið 1. mgr. 27. gr. barnaverndarlaga getur barna vernd ar nefnd, ef brýnir hagsmunir barns mæla með því, kveðið á um töku þess af heimili í allt að tvo mánuði til þess að try ggja öryggi þess eða til þess að gera megi við eig andi rann sókn á barn inu og veita því nauðsynlega meðferð og aðhlynningu. Með skírskotun til framangreindrar meginreglu 1. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga og 1. mgr. 3. gr. samningsins um réttindi barnsin s skulu stjórnvöld og dómstólar ávallt hafa hagsmuni barns í fyrirrúmi þegar málefnum þess er ráðið til lykta. Þótt mikilvægt sé að varðveita tengsl barnsins við foreldra og nánustu vandamenn, eins og ráðið verður af ákvæðum laganna og samningsins, verða þ eir hagsmunir að víkja fyrir brýnum hags munum barnsins sjálfs fari þetta tvennt ekki saman. Þó ber að líta til tengsla barnsins við fjöl skyldu sína þegar tekin er ákvörðun um málefni þess, eftir því sem unnt er. Í lýsingu málsatvika var í stórum drátt um farið yfir afskipti Barnaverndar af mál efnum sóknaraðila og barna hennar frá áramótum 2018 og 2019. Meðal annars kom fram að þessu máli var formlega lokað í september sl. Þrjú eldri börn sóknaraðila eru í sama grunn skóla. Vegna tilkynningar frá þeim s kóla, einkum vegna frásagnar elstu telpunnar, í byrjun desember 2020 hefði málið verið opnað á ný og könnun hafin. Rakin var aðstoð sem sókn ar aðili og sambýlismaður hennar þáðu þegar þau rituðu undir meðferð máls í byrjun febrúar sl. og atvik málsins eft ir það. Í þeirri lýsingu atvika varð vendipunktur í málinu laugardaginn 27. febrúar sl. þegar elsta telpan kveðst hafa gefist upp á ástandinu á heimili sóknaraðila og fékk föður sinn til þess að sækja sig. Faðir systkina hennar, F og G, kom og sótti þau og Barnavernd kom á staðinn vegna þessa atviks almennt en ekki hvað síst til að meta aðstæður litla drengsins og foreldra hans. Elsta dóttir sóknaraðila hafði greint kennara sínum frá aðstæðum á heimilinu í byrjun desember 2020. Hún greindi starfsmönnum Barnaverndar frá á líkan hátt í janúar og febrúar 2021 en hafði reyndar einnig greint starfsmönnum Barnaverndar frá á sama hátt í september 2020. Heimilislæknir fjölskyldunnar sendi Barnavernd tilkynningu í byrjun mars 2021 þar eð stúlkan hafði rætt ástan dið á heimilinu í heimsókn til læknisins. Í byrjun apríl greindi barnið talsmanni, sem Barnavernd skipaði henni, frá á sama hátt. Í byrjun maí greindi hún sálfræðingi, sem dómurinn fól að ræða við hana, enn á ný á sama veg. Í öllum þessum viðtölum lýsti hún því að móðir hennar og sam býl is maður hennar svæfu mikið. Það hefði því komið í hennar hlut að vekja systkini sín á morgnana, taka til nesti og ganga með þeim í skólann. Einnig kvaðst hún sinna litla bróður sínum mikið. 11 Öllum sérfræðingunum sem r æddu við hana bar saman um að hún væri trú verðug og að ekkert í framkomu hennar gæfi tilefni til að ætla að hún væri ekki að segja satt og rétt frá atburðum sem hún hefði upplifað að eigin raun. Dómurinn telur því að það hafi verið fyllilega eðlilegt a ð starfsmenn Barna verndar legðu trúnað á þá frásögn telpunnar að móðir hennar hefði ekki burði til þess að sinna heimilinu og annast börn sín og það væri ríkulegt tilefni til þess að hafa veru legar áhyggjur af öllum börn unum í umsjón hennar. Starfsme nn Barnaverndar höfðu einnig rætt við hin systkini drengsins. Sam kvæmt frásögn þeirra voru vís bend ingar um að sam býlis maður sóknaraðila næði ekki alltaf að hemja skap sitt. Tilkynning til Barnaverndar í gegnum 112 staðfesti þetta. Eftir heimsóknir á heimilið höfðu starfsmenn Barnaverndar rökstudda ástæðu til þess að ætla að sóknaraðila liði afar illa bæði andlega og líkamlega. Þeir höfðu því fullt tilefni til þess að grafast fyrir um hvort andleg vanlíðan hennar stafaði af ofneyslu lyfja eða öðrum ás tæðum. Hún gat ekki eða vildi ekki gefa þvagsýni fyrir vímuefnapróf. Í þvagsýni sem sambýlismaður sóknaraðila gaf í viðtali hjá barnavernd 2. mars sl. mældist meira en 100 ng/ml af tetrahýdrókannabínólsýru sem samsvarar nýlegri neyslu kanna bis efna. Þv í var ljóst að hafði hann fallið. Miðað við þau gögn sem liggja fyrir telur dómurinn að starfsmenn Barnaverndar hafi rannsakað aðstæður sóknaraðila nægja nlega áður en ákveðið var að vista börn hennar utan heimilis. Í 24. gr. barnaverndarlaga er tilgreind sú aðstoð sem barnavernd getur boðið for eldrum og þau samþykkt að þiggja í áætlun um meðferð máls, skv. 23. gr. Hafi for eldrar þegið þessa aðstoð en hún ekki borið árangur eða barnavernd telur aðstæður þær að sú aðstoð sem hún getur veitt sé ófullnægjandi, getur hún skv. 27. gr., sbr. 26. gr., kveðið á um töku barns af heimili. Eftir að könnun máls var lokið var sambýlis manni móður boðin aðstoð við að komast í afeitrun tveimur vikum síðar var hann fallinn á bind ind inu, eins og áður greinir. Þótt samið hefði verið um það í áætlun um meðferð máls 4. febr þess í stað í göngu deild Sambýlismaður sókn ar aðila sótti hana í sex skipti. Samkvæmt skýrslu starfs gert hlé á eftirmeðferðinni vegna Covid - 19 far ald ursins og gat það ekki skýrt að sam býlismaðurinn sótti eftirmeðferðina ekki allan tím ann sem hún stóð. Jafnframt hafði ver ið samið um að sambýlismaðurinn leitaði sér ráðgjafar við að stjórna skapi ings ins þar að hann pantaði sér tíma sjálfur. Þegar barnavernd ákvað 6. apríl sl. að leggja til vistun allra barn anna utan heimilis sóknaraðila hafði hann ekki enn pantað tíma hjá sál fræð ingnum. Sótt var um viðtöl fyrir sóknaraðila hjá fíkni - og áfallaráðgjafa þegar í janúar sl. en hún hafði einungis farið í eitt viðtal þegar starfsmenn Barnaverndar lögðu til að börn in yrðu vistuð utan heim ilis. Á fundi með sóknaraðila og sambýlismanni hennar bæði 15. febrúar og 2. mars sl. lögðu starfsmenn Barnaverndar til nokkur úrræði, sbr. 24. gr. barnaverndarlaga. Litli dreng urinn mun vera jafn fyrir ferðar mik ill og önnur b hluta til byrð inni af umönnun litla drengs ins til þess að hún fengi svig rúm til þess að byggja sig upp svo sem með því að fara til áfalla - og fíkniráðgjafa, sjúkra þjálf ara og ætti jafnframt lausa stund fyrir sjálfa sig. Sóknaraðili afþakkaði vistun fyrir drenginn hálfan dag hjá dagmóður. Hún tók ekki heldur undir það að fá stuðningsfjölskyldu fyrir hann eða fá tilsjón inn á heimilið, til þess að hjálpa henni að ná yfirsýn yfir öll þau verk efni sem í reynd hvíla á herðum hennar. Í stað þessarar aðstoðar óskaði hún eftir heimaþjónustu, þ.e.a.s. þrifum á heim il inu, því v egna baksins ætti hún erfitt með þau. Sótt var um þá þjónustu en vegna biðlista mun sú þjónusta ekki hafa verið 12 komin á heimilið á þeim mánuði sem leið frá því að hún var pöntuð og þar til málið var lagt fyrir barnaverndarnefnd. Vegna staðfastrar frásagn ar elstu telpunnar af heimilisaðstæðum höfðu starfs menn Barnaverndar áhyggjur af getu sóknaraðila til þess að annast börnin. Þeir höfðu einnig áhyggjur af því að hún neytti lyfja umfram það sem læknar töldu henni nauðsyn legt en sóknaraðili var stundum do fin og sljó þegar eftir lit kom á heimilið. Hún vildi taka munnvatnspróf sem mælir einungis neyslu síðasta sólar hrings. Þvagpróf mælir hins vegar miklu fleiri læknalyf og lengra tíma bil en munn vatns próf. Af þeim sökum sóttist Barnavernd eftir þvagprófi . Stundum neitaði sóknaraðili að gefa það eftir samráð við lög mann sinn en auk barna vernd arnefnd. Það var því tilefni til þess að óttast neys lu sóknaraðila en ekki tókst að sann reyna þann grun. Þegar svo stendur á eiga hagsmunir barn anna og þörf þeirra fyrir öruggt umhverfi að njóta vaf ans enda höfðu starfs menn irnir áhyggjur af fleiri þáttum en þessum í aðbúnaði barnanna á heimili sóknarað ila eins og rakið hefur verið. Starfsmenn Barnaverndar lögðu til við barnaverndarnefnd 6. apríl sl. að sóknar aðili samþykkti vistun drengsins utan heimilis í tvo mánuði. Að mati dómsins höfðu væg ari úrræði til þess að styðja sambýlismann sóknar aðila ve rið reynd nægj an lega en ekki borið árangur. Að mati dómsins höfðu vægari úrræði til þess að styðja sókn araðila verið reynd nægjanlega því hún nýtti hvorki tíma hjá sjúkraþjálfara né áfalla - og fíkni ráð gjafa og hafnaði þeirri aðstoð sem hefði gert henn i kleift að sækja þessi viðtöl. afslappaðri en hún hefði verið í upphafi. Hún kvaðst sjá framfarir bæði hjá litla drengnum og sóknaraðila. Sóknar aðili hefði lært að tala meira við drenginn og hefði það góð áhrif á hann. Hún hefði lært að elda mat sem hentaði drengnum, svo sem grauta, svo og að auka fjölbreytni í mat ar æði hans. Vitninu fannst virkur og önnur börn á sama aldri. Hann svæfi allar nætur. Bætt líðan sókn ar aðila bætti einnig líðan drengsins. Þau væru dugleg að vera úti í alls kyns leik og færu einnig saman í sund. Vitnið kvaðst ekki hafa orðið vör við að sóknaraðili vildi ekki ve þakklát fyrir alla ráðgjöf sem hún fengi og leitaði eftir meiri upp lýs ingum. Á þeim vikum sem væru framundan yrði reynt að vald efla hana. Henni yrði meðal annars kennt að koma auga á sterka þætti í eigin fari og nýta þá. - þjálf ara og áfalla - og fíkniráðgjafa og byggði sig upp á þann hátt. Vitnið P, starfsmaður Barnaverndar, bar að starfsmenn hefðu byggt grun sinn um neyslu sóknaraðil a á því að hún hefði fíkn í læknalyf. Andleg staða hennar hefði verið slæm. Hún hefði verið dofin þegar starfs menn komu í eftirlit eða hafi grátið. Að auki hafi allt yfirbragð hennar bent til þess. Hún hafi verið neysluleg í útliti, verið mjög grönn, með mikla bauga og grá í framan. Vitnið bar að samstarf við sóknaraðila væri gott þegar sambýlismaður hennar væri ekki nærri. Sóknaraðili hefði margt til brunns að bera. Hins vegar hefði rödd hennar lítið heyrst því aðrir töluðu fyrir hana. Það hefði því ekk Vitnið kvaðst hafa séð jákvæðar breyt ingar á sóknaraðila strax á fyrstu dögum hennar þar, létt ara væri yfir henni. Starfs n sóknaraðila til kynna hver staðan á heimilinu hafi verið. Að mati dómsins sýnir framburður þessara vitna að brýnir hagsmunir drengsins hafi mælt með því að foreldrar hans færu með hann í átta vikur í greiningar - og leið bein ing uppfyllt skilyrði b - liðar 1. mgr. 27. gr. laga nr. 80/2002 og meðalhófs nægjanlega gætt. Dómurinn telur að sú þjónusta sem sóknaraðili þó þáði, þrif á heimilinu, hefði aldrei megnað að bæta þær uppeldisaðstæður sem börnin bjuggu þá við, þótt Barnavernd he fði tekist að veita sóknaraðila - 17. apríl sl. Að mati dómsins hefði 13 slíkt eftirlit ekki heldur megnað að bæta uppeldisaðstæður barnanna á heimili sóknaraðila þótt það hefði staðið yf ir lengra tíma bil. Eftir að úrskurður varnaraðila var kveðinn upp mældist sambýlismaður sókn ar aðila 30. apríl sl. með umbrotsefni kókaíns í þvagi. I, yfir tveimur sólar hringum áður en og hefur því ekki enn náð tökum á fíkni sjúk dómi sínum. Eins og kemur fram í mati á for sjár hæfni sókn ar - aðila og sambýlismanns hennar frá því í maí 2020 eiga vímu efna ney sla og barna upp eldi ekki samleið. Þess á mis við þær leiðbeiningar sem hann hefði getað fengið þar. la drengnum og móður hans gott. Hún hefur náð betri tökum á umönnun hans, náð betri tengslum við hann og nær jafn framt að byggja sig upp and lega og líkamlega, sem er bæði henni og öllum börnum hennar nauðsynlegt. Með vísan til framburðar vitnanna O og P telur dóm ur Varnaraðili krefst ekki málskostnaðar. Rétt þykir að máls kostn aður milli aðila falli niður. Sóknaraðili krefst máls kostn aðar eins og málið væri ekki gjaf sókn ar mál og vísar til ákvæða 60. gr. barna - vernd ar laga nr. 80/2002 því til stuðn ings. Sóknaraðili fékk gjafsókn í málinu með bréfi dómsmála ráðu neyt is ins, dag settu 4. maí 2021. Úr ríkissjóði greiðist því gjafsóknarkostnaður hennar sem er mál flutn ings þóknun lög manns hennar, Þorbjargar Ingu Jónsdóttur, sem þykir hæfilega ákveðin 550.000 krónur. Við ákvörðun þóknunar lögmannsins er tekið tillit til þess að á sama tíma eru rekin tvö önnur sams konar mál um önnur börn sóknaraðila. Samkvæmt dóm venju er virð is auka skattur ekki með tal inn í fjárhæðinni. Ingiríður Lúðvíksdóttir héraðsdómari kveður upp þennan úrskurð. Ú R S K U R Ð A R O R Ð Staðfestur er sá úrskurður varnaraðila, barnaverndarnefndar Reykja víkur, 13. apríl sl., að C, sonur sóknaraðila, A, verði vist aður á heimili á vegum nefndarinnar í tvo mán uði, talið frá 13. apríl 2021. Málskostnaður milli málsaðila fellur niður. Gjafsóknarkostnaður sóknaraðila, sem er málflutningsþóknun lögmanns hennar, Þorbjargar Ingu Jónsdóttur, 550.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði